Poznanie własnej osobowości może być potężnym narzędziem rozwoju osobistego. Gdy znasz samego siebie, łatwiej odnajdujesz się we własnym wnętrzu i w ważnych relacjach w swoim życiu. Świetnie może ci w tym pomóc typologia osobowości Junga, która wskazuje nie tylko na to, co widoczne i oczywiste, ale też na to, co pozostaje ukryte przed twoim świadomym postrzeganiem.
Spis treści
Na czym opiera się typologia osobowości Junga?
Gdy Carl Gustav Jung prowadził badania nad skojarzeniami, zauważył, że jedna grupa osób zawsze odpowiadała przewidywalnie, zgodnie z konwencjami społecznymi, natomiast osoby z drugiej grupy udzielały odpowiedzi nietypowych i subiektywnie zabarwionych. Dzięki tym badaniom Jung odkrył, że istnieją dwa podstawowe typy ludzi: ci, którzy są skierowani przede wszystkim na otaczający ich świat, oraz ci, którzy intensywnie przeżywają swój świat wewnętrzny.
Tak powstały pojęcia introwersji i ekstrawersji, które Jung jako pierwszy przedstawił światu. Jego model osobowości wyróżnia się też tym, że uwzględnia zarówno świadome, jak i nieświadome aspekty umysłu, który funkcjonuje na czterech płaszczyznach: percepcji, intuicji, myślenia i uczucia.
Według Junga ekstrawersja ani introwersja nie mogą bowiem przejawiać się w oderwaniu od reszty i zawsze muszą być połączone z jedną z czterech funkcji psychicznych.
Typologia Junga opiera się więc na:
- typach postaw: ekstrawersja (E) i introwersja (I)
- funkcjach irracjonalnych: intuicja (N) i percepcja (S)
- funkcjach racjonalnych: myślenie (T) i uczucie (F)
Źródło: C.G. Jung Typologie, DTV 1990
1. Jaka jest twoja postawa wobec rzeczywistości?
Pierwszym ważnym czynnikiem w twojej typologii osobowości jest ustalenie, czy twoja postawa wobec rzeczywistości jest skierowana bardziej na świat zewnętrzny, czy wolisz zajmować się swoim światem wewnętrznym.
Czym jest introwersja
Introwertyk wydaje się innym osobą cichą, nieśmiałą, zamyśloną i zamkniętą w sobie. Takie zachowanie wynika jednak z tego, że nie uznaje on władzy rzeczywistości zewnętrznej, dlatego ma skłonność do unikania wszelkich wydatków energii związanych z otaczającym światem. Na wszystko ma własny, subiektywny pogląd i nie kieruje się ogólnie przyjętymi normami społecznymi. Odmowa dopasowania się do świata zewnętrznego prowadzi jednak do nieświadomej kompensacji, przez którą introwertyk mimowolnie wpada pod władzę sił zewnętrznych. Może się to przejawiać np. jako lęk przed wystąpieniami publicznymi, zależność finansowa albo głęboka potrzeba bycia kochanym.
💡 Wskazówka: Przeczytaj też artykuł: Jaka praca jest odpowiednia dla introwertyków?
Czym jest ekstrawersja
Ekstrawertyk pragnie stać się pełnoprawnym członkiem świata zewnętrznego. Ceni kulturę, wartości społeczne i poczucie przynależności. W przeciwieństwie do introwertyka przecenia więc władzę obiektywnej rzeczywistości i ma skłonność do przypodobania się wszystkim. Często jest wesoły, gadatliwy i chętnie nawiązuje znajomości. Patrzy na siebie oczami innych i właśnie dlatego kontakt z ludźmi jest dla niego tak ważny. Skutkiem nastawienia na wszystko, co go otacza, jest minimalny kontakt z własnym wnętrzem i niezrozumienie własnych wewnętrznych pobudek. Ten proces jest nieświadomie kompensowany przesadnym eksponowaniem własnego Ja. Na innych działa wtedy jak egocentryk spragniony zaspokojenia swoich potrzeb i nienasycony łowca spektakularnych przeżyć.
Źródło: C. G. Jung: Ogólny opis typów (Výbor z díla: tom I, s. 264-331, Brno 1996)
2. Jak przyjmujesz informacje?
Skupiasz się na szczegółach czy na całości? Ta biegunowość określa, w jaki sposób odbieramy rzeczywistość i przyjmujemy informacje. Jung nazywa te funkcje irracjonalnymi, ponieważ nie opierają się na osądzie rozumowym.
Percepcja (S), informacje odbierane zmysłami
W tym wariancie ludzie przyjmują informacje o świecie zewnętrznym za pośrednictwem percepcji zmysłowej. Ważne są dla nich więc wrażenia zmysłowe, takie jak wygląd, zapach, materiał itp. Dzięki temu ich postrzeganie jest konkretne, praktyczne i bardzo realistyczne. Typ percepcyjny jest w populacji częstszy, szacuje się go na 65–75 % populacji.
Intuicja (N), informacje odbierane przez nieświadomość
Intuicja to rodzaj postrzegania rzeczywistości, który nie przychodzi przez podstawowy aparat zmysłowy, lecz drogą z nieświadomości. Jeśli więc przeważa u ciebie intuicja, nie skupiasz się tak bardzo na szczegółach, ale raczej na całości. Ten typ ludzi bardziej niż fakty interesują myśli, idee i możliwości, a do tego dobrze przewidują rozwój sytuacji. Mniejsze nastawienie praktyczne może jednak powodować problemy z koncentracją i doprowadzaniem spraw do końca.
3. Jak oceniasz informacje?
Dbasz o to, by twój wniosek był zawsze obiektywny, czy wolisz kierować się subiektywną opinią? Zdobyte informacje oceniamy za pomocą funkcji racjonalnych, czyli myślenia lub uczucia.
Myślenie (T), obiektywna ocena sytuacji
W tym przypadku ludzie kierują się osądem logicznym. Cechuje ich upór, liczą się dla nich wyniki, myślą analitycznie i nie są zbyt emocjonalni. Jest to więc obiektywny sposób oceniania informacji według schematu: prawda czy fałsz, dobrze czy źle.
Uczucie (F), subiektywna ocena sytuacji
Te osoby przy ocenianiu wybierają raczej płaszczyznę emocjonalną. Dążą do harmonii, kierują się relacjami międzyludzkimi i są lojalne. Logika osądu nie jest dla nich najważniejsza, bardziej liczy się to, jakie odczucia budzi w nich dana sytuacja. Jest to więc subiektywny sposób oceniania informacji według schematu: przyjemne czy nieprzyjemne.
8 typów funkcjonalnych według Junga, charakterystyka
Wynikiem teorii Junga jest więc osiem wariantów, w których zawsze preferowana jest jedna dominująca, nadrzędna funkcja. Czwarta funkcja jest zawsze przeciwstawna, najmniej preferowana i odpowiada za twoje nieświadome lub tłumione zachowania.
Introwertyczny typ intuicyjny
Mistyk, artysta, fantasta, jasnowidz. Ze wszystkich typów najbardziej zanurzony we własnym świecie. Dla otoczenia jest istotą tajemniczą, sam czuje się niezrozumianym geniuszem. Świat jest dla niego pokazem subiektywnie postrzeganych symboli i obrazów. Nieustannie poszukuje Wyższego sensu. Jego strona cienia jest zaskakująco silnie popędowa, co czasem może przejawiać się jako zachowania kompulsywne, hipochondria, nadwrażliwość zmysłowa albo różne uzależnienia. (INTJ, INFJ)
Ekstrawertyczny typ intuicyjny
Wizjoner, inspirator, stylista, influencer, który węszy wokół siebie nowe okazje obiecujące przyszłość. Ma spory problem ze skupieniem się na chwili obecnej, dlatego zwykle nie doprowadza do końca żadnego ze swoich planów i pomysłów. To bardzo inspirująca osobowość, która gardzi nudnymi konwenansami. Interesują go ludzie wokół niego i dobrze radzi sobie z nawiązywaniem kontaktów. Gdy tłumi swoje nieświadome postrzeganie, staje się mistrzem w snuciu domysłów na temat innych albo może mieć skłonność do hipochondrii i fobii. (ENTP, ENFP)
Introwertyczny typ myślący
Intelektualista, filozof, innowator, sceptyk, który innym może wydawać się nieco dziwaczny. Lubi wszystko badać dogłębnie, wymyśla nowe teorie, złożone systemy i dostrzega nietypowe powiązania. Bardziej ceni własne poglądy i pomysły niż to, co gdzieś napisano. Kocha samotność i ma poczucie, że wszystko i wszyscy mu przeszkadzają. Przy odrobinie szczęścia potrafi tolerować wąskie grono dobrych przyjaciół. Jest bardzo autorytarny i choć trudno na niego wpłynąć, świat zewnętrzny i tak zachodzi mu za skórę, bo toczy wyczerpującą walkę z ludzką głupotą, na którą ma wiele niezbitych dowodów. (INTP, ISTP)
Ekstrawertyczny typ myślący
Empiryk, przywódca, konserwatysta, perfekcjonista, który uznaje wyłącznie powszechnie obowiązujące fakty. Ma naukowe myślenie syntetyczne, lubi rozkładać fakty na części i ponownie je łączyć, dzięki czemu zawsze znajduje nowe ujęcie. Lubi sztywne zasady, porządek i namacalną rzeczywistość. Przez całe życie dąży do doskonałości i gardzi tymi, którzy doskonali nie są. Ma skłonność do krytykowania wszystkiego i wszystkich i potrafi być wielkim pedantem. Zwykle nie kieruje się uczuciami, co czasem prowadzi go wręcz do dogmatycznego skostnienia. W skrajnej wersji swojego stłumionego Ja łatwo może stać się fanatykiem pełnym uprzedzeń i stronniczości. (ENTJ, ESTJ)
Introwertyczny typ percepcyjny
Marzyciel, malarz, fotograf, projektant, który chętnie poddaje się wpływowi bodźców zewnętrznych. Dostrzega piękno, gdziekolwiek się pojawi, potrafi zaproponować nowe, oryginalne spojrzenie albo uchwycić rzecz z nieoczekiwanego kąta. Jeśli nie ma talentu artystycznego, często ma problem z wyrażaniem siebie. Czasem nie rozumie nawet samego siebie. Rzeczywistość postrzega jako magiczny świat, a obiektywnie angażuje się tylko wtedy, gdy trzeba bronić wartości moralnych i zasad. Jego skłonność do łatwowierności może być kompensowana przesadną zawziętością, obsesją albo podejrzliwością wobec wszystkiego. (INFP, ISFP)
Ekstrawertyczny typ percepcyjny
Hedonista, esteta, showman, artysta życia, który żyje wyłącznie dla swoich doznań zmysłowych. Najlepiej czuje się w wirze wydarzeń. To wesoły kompan, który zawsze dba o to, by mieć najlepsze meble i najlepsze wino. Możesz z nim godzinami rozmawiać o degustacji wyśmienitych serów, ale gdy tylko zahaczysz o tematy psychologiczne, zaczyna się nudzić. Nie lubi bowiem grzebać we własnym wnętrzu, bo to coś, co przeszkadza mu w cieszeniu się życiem. Tak samo gardzi logiką. Łatwo jednak może stać się więźniem swoich fantazji seksualnych, być chorobliwie zazdrosny albo na przykład wpaść w sekciarstwo. (ESFP, ESTP)
Introwertyczny typ uczuciowy
Sekretarz, kontroler, opiekun, konsultant, na którym można w pełni polegać. Na innych sprawia wrażenie zrównoważonego, samowystarczalnego, a także bardzo chłodnego. Prawda jest jednak odwrotna, ponieważ ci ludzie jedynie ukrywają przed otoczeniem swoje głębokie uczucia i kruche wnętrze, które starannie chronią. Ten typ ma bardzo dobrą pamięć i przypomina bibliotekę. Jego myślenie bywa jednak czasem zbyt sztywne i mało kreatywne. Skłonność do nadmiernej tolerancji i pragnienie harmonii kompensują u tych osób nieświadoma apodyktyczność, samozadowolenie, tyrania lub histeria. (ISTJ, ISFJ)
Ekstrawertyczny typ uczuciowy
Filantrop, coach, twórca, aktor, motywator, który chętnie podporządkowuje się konwencjom społecznym i wierzy w wartości kulturowe. Jest ofiarny i życzliwy, interesują go ludzie, ale w związkach jest bardzo niestały. Jego uczucia, które wyraża ostentacyjnie, mają pierwszeństwo przed rozumem i bywają bardzo zmienne. Czasami sprawia wrażenie wręcz infantylnego. Jego ciemną stroną jest skłonność do niespójnego zachowania i kompensowania nadmiernie przyjacielskiego podejścia, co przejawia się jako nerwica, chłód, nienawiść, niechęć i bezosobowe zachowanie. (ENFJ, ESFJ)
Źródło: C. G. Jung: Ogólny opis typów (Výbor z díla: Svazek I, Brno 1996)
Test osobowości MBTI, rozszerzenie typologii do 16 osobowości
Do typologii Junga nawiązały w latach 50. XX wieku Katherine Briggs i jej córka Isabel Myers, które rozwinęły teorię z 8 do 16 typów osobowości. Tak powstała popularna typologia osobowości MBTI (Myers-Briggs Type Indicator), która od razu odniosła duży sukces, mimo że w świecie akademickim była krytykowana, przede wszystkim dlatego, że autorki nie ukończyły studiów psychologicznych. Pomimo tej krytyki MBTI zyskał jednak dużą popularność wśród szerokiej publiczności.
Dodatkowa kategoria, jak organizujesz swoje życie?
Podczas gdy typologia Junga opiera się na jednej dominującej funkcji poznawczej, typologia osobowości MBTI uwzględnia hierarchię wszystkich 4 funkcji poznawczych. Ponadto została wzbogacona o kategorię perceive (postrzeganie) i judging (osądzanie), która wyraża styl życia, czyli sposób, w jaki ludzie chcą uporządkować swoje życie i życie innych.
Osądzanie (J), uporządkowany styl życia
Do tego typu należą osoby, które muszą mieć wszystko szczegółowo zaplanowane. Piszą listy, we wszystkim mają porządek, lubią robić rzeczy krok po kroku i potrafią doprowadzić sprawy do pomyślnego końca. Wszystko załatwiają z odpowiednim wyprzedzeniem i niczego nie zostawiają na ostatnią chwilę.
Postrzeganie (P), improwizowany styl życia
Te osoby zwykle nie mają szczegółowych planów i raczej dostosowują się do bieżącej sytuacji. Mają tendencję do odkładania wszystkiego na ostatnią chwilę i częściej pojawia się u nich prokrastynacja. Sprawiają wrażenie nieuporządkowanych, ale to ich własna forma systemu. Nie mają problemu z niespodziewaną zmianą planów i potrafią nagle, bez powodu, polecieć na urlop.
Test MBTI i jego zastosowanie w zarządzaniu personelem
Test osobowości MBTI jest łatwo dostępny w internecie, dlatego każdy może go wykonać. Możliwe też, że spotkasz się z nim na rozmowie kwalifikacyjnej, ponieważ jest bardzo popularny w branży HR i często wykorzystywany jako typologia osobowości dla menedżerów. Nie jest też tajemnicą, że kwestionariusze MBTI były w przeszłości stosowane podczas rekrutacji do dużych firm, takich jak Apple, ale także na przykład McDonald’s.
Zaletą testu osobowości MBTI jest to, że w żaden sposób nie zagraża pewności siebie ani poczuciu własnej wartości. Jego wartość polega na tym, że potrafi wskazać mocne strony, a jednocześnie wyjaśnia, jak funkcjonuje każdy człowiek. Dzięki temu na słabe strony można patrzeć nie krytycznie, lecz konstruktywnie. W kadrach może pomóc w przydzieleniu człowieka do stanowiska, które będzie skrojone na miarę właśnie dla niego, co prowadzi do maksymalnego zadowolenia obu stron. Test MBTI może ci również pomóc w wyborze zawodu, gdy po prostu nie wiesz, jaka dziedzina pracy lub jakie stanowisko byłyby dla ciebie odpowiednie. Jak bowiem wynika z powyższego, nie każdy jest dobrze świadomy wszystkich swoich wewnętrznych pragnień i umiejętności.
💡 Wskazówka: Przeczytaj także artykuł: Typologia osobowości i temperament: co wiemy?
