Życie to nauka, a nauka to życie. Każdy z nas przynajmniej przez krótki czas był uczniem lub studentem (czy to w szkole średniej, czy na studiach) albo musiał się uczyć na potrzeby pracy lub własnej firmy. I każdy próbował znaleźć właściwy sposób na efektywną naukę. Niektórzy mają talent i naturalną skłonność do efektywnej nauki, jednak wielu z nas należy do grupy, która odkryła sposób na szybką i efektywną naukę dopiero później. Dopóki nie umiesz uczyć się jak najefektywniej, niepotrzebnie nie wykorzystujesz swojego potencjału. Zobaczmy, jak uczyć się lepiej.
Niektórzy próbują usprawnić naukę nawykami, takimi jak zimny prysznic. Inni sięgają po skuteczne suplementy diety↗️. A komuś efektywność poprawia technika Pomodoro. Jednak do szybkiej, a przy tym efektywnej nauki każdy dochodzi inną drogą. Wierzymy, że łącząc nasze wskazówki, sprawisz, że będziesz uczyć się lepiej i szybciej, a zdobyta wiedza nie wyleci ci od razu z głowy. Niezawodny sposób na najlepszą naukę jest u każdego inny, ale jeśli będziesz trzymać się 15 rad i wskazówek z tego artykułu, na pewno ruszysz we właściwym kierunku.
W tym artykule chciałabym przedstawić ci metody, które udowodnienie poprawiają wyniki w nauce i dzięki którym można zapamiętać znacznie więcej. Żałuję, że podczas studiów nie korzystałam z nich częściej. Na pewno niektóre egzaminy na uczelni zdałabym lepiej, szybciej i efektywniej!
Wskazówka: Ktoś jest lepszy w liczbach, a komuś lepiej idą języki. Zobacz tutaj wskazówki, jak efektywnie uczyć się angielskiego. Rób to, co ci wychodzi, a będziesz szczęśliwszy i odnosić więcej sukcesów. Nie próbuj być we wszystkim choćby przeciętny. Przeczytaj też nasze propozycje najlepszych książek o rozwoju osobistym.
Spis treści
Metoda 5P, czyli jak uczyć się efektywnie?
Wielu z nas na pewno zna tak zwaną metodę 5P. Nie chcę jednak zajmować się nią w tym artykule. Jeśli ktoś jest nią zainteresowany, nie ma nic prostszego niż wpisać to hasło w wyszukiwarkę, gdzie znajdzie bardziej szczegółowe informacje i dokładne instrukcje. A teraz przejdźmy do konkretnych wskazówek, jak uczyć się lepiej i efektywniej!
Jak uczyć się szybko, prawidłowo i efektywnie?
Nie tak bardzo liczy się nasza wrodzona inteligencja czy dotychczasowe wykształcenie. Naprawdę każdy może nauczyć się efektywnie uczyć. Co oznacza „efektywna nauka”? To zestaw umiejętności, np. radzenie sobie z prokrastynacją, umiejętność zarządzania czasem, walka ze stresem itd. W tym artykule przedstawiam ci 15 najlepszych wskazówek, jak uczyć się szybko i efektywnie.
Częściowo ważne jest, czy mamy nastawienie na rozwój, czy raczej nastawienie stałe. Osoby nastawione na rozwój potrafią lepiej się uczyć i przyswajać wiele informacji, ale tylko w dziedzinach, które je interesują. Odpowiedzią na pytanie, jak szybko się uczyć, może więc być: ucz się tego, co cię ciekawi. W szkole nie da się tego w pełni zastosować, to raczej ogólna życiowa zasada.
💡 Wskazówka: Jeśli chcesz też poprawić pamięć, przeczytaj nasze sprawdzone wskazówki na poprawę pamięci!
1. Nie daj się rozpraszać
Podczas nauki musisz naprawdę skupić się na materiale, a nie na swoim koncie na Facebooku czy odpisywaniu na wiadomości. W mózgu występują różne rodzaje fal. Jednym z nich są fale alfa. I właśnie przy nich uczymy się najlepiej. Aby jednak osiągnąć stan fal alfa, potrzebujemy co najmniej 10 minut pełnego skupienia. Gdy go osiągniesz, nauka pójdzie ci jak z płatka.
Przed rozpoczęciem nauki warto też uprzedzić otoczenie, że idziesz się uczyć i nie chcesz, żeby ci przeszkadzano. I tak, zmywanie naczyń czy odkurzanie pokoju na pewno chwilę poczeka. Nasze oczy są trochę „rozbiegane”, dlatego warto usunąć z pola widzenia wszystko, co mogłoby nas rozpraszać, w tym także telefon komórkowy.
Niektórzy bardziej, a inni mniej odbierają dźwięki i ruch wokół siebie, ale udowodniono, że większy spokój i cisza poprawiają wyniki nauki. Znaczna część z nas w ogóle nie potrafi uczyć się w hałasie, a inni z kolei wybierają kawiarnie. Każdy jest inny. Polecamy wypróbować różne miejsca, zmieniać je i w końcu spędzać najwięcej czasu tam, gdzie najbardziej ci odpowiada.
💡Wskazówka: Spróbuj zmieniać miejsce nauki także w zależności od pory dnia. Najwięcej czasu polecam spędzać tam, gdzie czujesz się najlepiej.
2. Odpowiednia muzyka do nauki czy cisza
Naukowo udowodniono, że studenci, którzy uczyli się przy muzyce klasycznej lub jazzowej, osiągali lepsze wyniki niż ci, którzy uczyli się w całkowitej ciszy. Idealnie jest więc uczyć się, słuchając muzyki. Musisz jednak uważnie ją dobrać. Muzyka nie powinna zawierać tekstu, tylko być wyłącznie instrumentalna (najlepiej muzyka klasyczna, ścieżki dźwiękowe z filmów itp.).
Ważna jest także głośność muzyki. Mało komu uda się czegoś nauczyć, gdy muzyka gra na cały regulator. Najlepiej sprawdza się cichsze granie. Istnieje nawet muzyka stworzona specjalnie do wspierania fal alfa w mózgu (patrz wyżej). Tutaj proponuję małą próbkę takich nagrań.
💡Wskazówka: Na Spotify czy Youtube znajdziesz muzykę stworzoną specjalnie do nauki, która powinna pogłębić twoją koncentrację.
3. Ucz się w różnych miejscach
Większość z nas ma ulubione miejsce i właśnie tam uczy się najczęściej. I to jest błąd! Ważne jest, by uczyć się w kilku miejscach: w domu, w bibliotece, w parku, w akademiku. Każde inne otoczenie daje inny kontekst, w którym przyswajasz materiał. Dzięki temu lepiej go zapamiętujesz. Zmieniaj więc miejsca nauki.
4. Ćwicz, a będziesz uczyć się lepiej
Najwięcej nowych komórek mózgowych powstaje nie podczas rozwiązywania krzyżówek ani zadań matematycznych, ale podczas aktywności fizycznej. Dlatego warto włączyć ćwiczenia do codziennej rutyny. Może to być dowolny sport, najlepiej taki, który sprawia ci przyjemność. Możesz też wybrać zwykły trening cardio.
Możesz skorzystać na przykład z aplikacji Workout. Przyda ci się, jeśli nie masz ulubionego sportu, a chcesz wesprzeć swoje komórki mózgowe, a co za tym idzie, efektywną naukę. Te ćwiczenia możesz wykonywać w domu, bez żadnego sprzętu.
Bardzo dobrym przerywnikiem w nauce może być zimny prysznic, który w chwilę pobudza organizm, pozwala się odprężyć i lekko uspokaja nerwy. Wielu ekspertów zaleca, by włączyć zimny prysznic właśnie do intensywnych dni pełnych nauki i przygotowań. Więcej o korzyściach zimnego prysznica przeczytasz pod linkiem na początku tego akapitu.
Jeśli masz taką możliwość, raz lub dwa razy w tygodniu możesz się całkowicie zrelaksować w saunie, która również bardzo dobrze wpływa na ciało i umysł.
Ważne, żeby uczyć się przynajmniej z odrobiną chęci. Nie możesz więc być zmęczony. Pomaga w tym ruch, sen i przyjemne otoczenie. Możesz też przeczytać artykuł o tym, jak pokonać zmęczenie.
Oczywiście pomoże ci także dobra i zbilansowana dieta. Na rynku jest też kilka suplementów diety. Spośród trzech, które przetestowaliśmy, pewne efekty zauważyliśmy w przypadku suplementów tego czeskiego producenta. Nie zapominaj też o uzupełnianiu kwasów tłuszczowych omega-3. Przed treningiem możesz sięgnąć po tak zwane przedtreningówki, które pomogą ci też w nauce po treningu.
5. Powtarzaj przed snem
Jeśli uczysz się wcześnie rano (często bez wystarczającej ilości snu), twój mózg nie jest w stanie przetworzyć tych informacji i dobrze ich zapisać. Nasz mózg najlepiej przetwarza informacje podczas snu. Dlatego wielu ekspertów zaleca, by przed snem, na przykład przez 10 minut, powtórzyć to, czego uczyłeś się danego dnia.
💡Wskazówka: Od XIX wieku naukowcy badają tak zwaną krzywą zapominania. Czym jest i dlaczego warto o niej wiedzieć? Jeśli chcesz być naprawdę efektywny, każdego wieczoru przeczytaj i powtórz swoje wykłady lub to, z czym zetknąłeś się w ciągu dnia. Jeśli powtórzysz materiał w ciągu 24 godzin, ogromnie zwiększasz szansę, że zapamiętasz te informacje lepiej i na dłużej.
Sam sen jest również ważny dla przenoszenia informacji z pamięci krótkotrwałej do długotrwałej. Nie warto jednak uczyć się wyłącznie wieczorem, choćby ze względu na zmęczenie, ale także w ciągu dnia, gdy mózg jest najbardziej aktywny. Tuż przed snem wystarczy tylko szybko powtórzyć przyswojony materiał.
Każdy uczy się najlepiej o innej porze dnia. W uproszczeniu możemy podzielić ludzi na sowy i skowronki. Jedni są efektywniejsi w pracy i nauce wieczorem, a drudzy rano. Zastanów się, jakim typem jesteś, i dostosuj do tego swój plan dnia.
Dla prawidłowego funkcjonowania mózgu oczywiście warto odpowiednio odpoczywać, spać i relaksować się.
💡Wskazówka: Powtarzanie jest matką wiedzy. Właśnie przed snem lub rano to świetny moment, by powtórzyć materiał przyswojony w ciągu ostatnich 24 godzin. Aż 75 % wszystkich informacji możesz doskonale zapamiętać, jeśli powtórzysz przerabiany materiał w ciągu 24 godzin od jego nauczenia się.
6. Zmotywuj się nagrodą
Czy wiesz, że już samo zaplanowanie nagrody po nauce sprawia, że uczymy się lepiej i efektywniej? Najlepiej z wyprzedzeniem zapisać w kalendarzu nagrodę na każdy dzień.
Ogólnie powinno to być coś, co naprawdę lubisz. Może to być dobre jedzenie, ulubiony serial, film czy cokolwiek innego, co wywołuje u ciebie przyjemne uczucia. Przyjemne uczucia uwalniają bowiem w naszym mózgu dopaminę, która wspomaga przekazywanie impulsów z jednego neuronu do drugiego. To ułatwia przekazywanie informacji między poszczególnymi komórkami mózgowymi, a w efekcie prowadzi do skuteczniejszej nauki.
Motywacja działa także wtedy, gdy motywuje cię wynik. Chcę być świetnym lekarzem, więc muszę zdać wszystkie egzaminy na piątkę i poszerzyć swoje możliwości. W takim przypadku mogą ci pomóc historie sławnych osób z twojej dziedziny, a nawet filmy motywacyjne.
💡Wskazówka: Jeśli interesuje cię nieco inne spojrzenie na naukę, polecamy także ten artykuł o tym, jak uczyć się efektywnie.
7. Szybkie czytanie
Nasz mózg jest zaprogramowany na szybkie czytanie, jednak większość z nas nie potrafi wykorzystać tego potencjału. Mózg nudzi się przy powolnym czytaniu. W efekcie my także nudzimy się podczas nauki. Jak możesz czytać szybciej? Oto kilka wskazówek.
- Nasze oczy są przyzwyczajone do skakania po różnych rzeczach. Żeby utrzymać je w ryzach, najlepiej wskazywać sobie tekst. Możesz to robić ołówkiem lub innym cienkim przedmiotem. W ten sposób poprowadzisz swoje oczy i będziesz czytać szybciej.
- Podczas czytania często spowalnia nas regresja (powracanie do wcześniejszego fragmentu tekstu). Nigdy nie powinieneś popełniać tego błędu. To „zły nawyk”, który najbardziej spowalnia naukę, a w efekcie może nawet prowadzić do niezrozumienia tekstu.
- Większość z nas potrafi w jednym mgnieniu oka przeczytać tylko jedno słowo. Jednak przy szybkim czytaniu ważne jest, by czytać więcej słów naraz. Na początku możesz zacząć od dwóch słów i stopniowo dojść do jak największej ich liczby.
- Kolejną wskazówką jest technika zwana „jazdą autostradą”. Polega ona na tym, by wziąć do ręki wskaźnik i przez ok. 2 minuty „czytać” bardzo szybko (właściwie nie nadążając z czytaniem). Potem wracasz do swojego normalnego tempa, ale mimo to będziesz czytać szybciej niż wcześniej.
Tę metodę można stosować przy bardzo długich tekstach, przez które trzeba się przegryźć. Jeśli masz przed sobą krótszy i ważny tekst, ta technika nie nadaje się do jego nauki. W przypadku ważnych tekstów chodzi przede wszystkim o zrozumienie, a w przypadku długich o zapoznanie się z nimi.
8. Najlepiej ucz się po kawałku
Wielu z nas popełnia błąd, myśląc, że ma na wszystko dużo czasu, a potem uczymy się tuż przed egzaminem lub sprawdzianem. Nikt nie twierdzi, że w ten sposób nie zdasz egzaminu albo nie napiszesz sprawdzianu. Na pewno jednak przysporzy ci to sporo stresu. Lepiej uczyć się na bieżąco, czyli po kawałku. To jedna z najskuteczniejszych metod nauki.
Kiedy uczysz się tuż przed egzaminem lub sprawdzianem, bardzo szybko zapominasz przyswojone informacje. Jeśli uczysz się na bieżąco, możesz dokładać do nich kolejne, a materiał nabiera wtedy większego sensu. Najlepiej, jeśli regularnie powtarzasz materiał. Najpierw po jednym dniu, potem po tygodniu, po miesiącu, a na koniec wydłużasz odstępy. Dzięki temu informacje zostają nam w głowie znacznie dłużej.
Najlepiej ucz się też w blokach. Człowiek potrafi skupić się tylko przez pewien czas. Potem wydajność spada, a mózg potrzebuje odpoczynku. Przerwę w nauce możesz spędzić na różne sposoby. Zdecydowanie polecamy aktywność fizyczną, spacer albo krótką saunę.
💡 Wskazówka: Możesz też spróbować dzielić czas na okresy skupienia i krótkie przerwy. Ta technika jest bardzo popularna i nazywa się Pomodoro. Niektóre smartwatche mają nawet fabrycznie zainstalowaną aplikację Pomodoro i nauczą cię świetnie z nią pracować.
9. Aktywna nauka
Moim najczęstszym błędem podczas nauki na medycynie było to, że w kółko czytałam materiały do nauki. To metoda biernej nauki. Zła metoda.
Aktywna nauka to forma nauki, w której powinniśmy być jak najbardziej aktywni. Najlepiej tworzyć nowe notatki, fiszki, mapy myśli, a także sprawdzać swoją wiedzę. Pomoże ci też zaangażowanie jak największej liczby zmysłów. Właśnie na aktywnej nauce opiera się metoda efektywnego uczenia się.
- Mapy myśli. Ich autorem jest Tony Buzan. Przed nim tę metodę stosował Leonardo da Vinci. Mapy myśli pomagają nam dostrzegać powiązania i łatwo je zapamiętać. Mapa myśli może ci też pomóc w chwilach, gdy nie do końca rozumiesz materiał. Może pokazać ci wszystkie powiązania danego zagadnienia.
- Testowanie. Samodzielne sprawdzanie się to najlepszy wskaźnik tego, jak dobrze znamy i rozumiemy dany materiał. Możesz to robić na wiele sposobów. Jeden z nich polega na tym, że czytasz stronę lub temat. Potem go zakrywasz i sprawdzasz, ile zapamiętałeś, albo na podstawie nagłówków zadajesz sobie pytania i na nie odpowiadasz. Samodzielne sprawdzanie się daje ci nowe spojrzenie na zagadnienie.
10. Zmieniaj przedmioty
Pamiętam swoją maturę, kiedy każdy dzień przeznaczałam na jeden przedmiot. To nie jest dobre podejście. Skuteczniejszej nauce sprzyja raczej przeplatanie kilku przedmiotów w ciągu jednego dnia. Jeśli uczysz się tylko jednego przedmiotu, angażujesz tylko jedną określoną część mózgu, która się męczy, a nauka przestaje cię cieszyć.
Jeśli jednak zmieniasz przedmioty, angażujesz więcej części mózgu, który jest aktywowany w różnych miejscach, a nauka idzie ci sprawniej. Dzięki temu, że uczysz się kilku przedmiotów jednego dnia, mogą ci się też nasuwać nowe konteksty i powiązania, dzięki czemu możesz nauczyć się więcej i lepiej zrozumieć materiał.
11. Ucz się z różnych źródeł i zmieniaj formę
Na pewno to znasz: masz swoje notatki i cały czas uczysz się z nich. Znacznie lepiej jednak zmieniać źródła, z których się uczysz. Raz mogą to być twoje notatki, innym razem podręcznik, a jeśli czegoś nie rozumiesz lub potrzebujesz kolejnego źródła, możesz skorzystać na przykład z internetu.
Jeśli będziesz uczyć się z różnych źródeł, łatwiej połączysz swoje myśli, zyskasz nowe spojrzenie na dane zagadnienie, dzięki czemu zapamiętasz więcej, a twoja nauka stanie się znacznie skuteczniejsza.
To samo dotyczy formy, w jakiej przyswajasz materiał:
- Papier
- Ekran
- Słuchanie
Zdecydowanie przeplataj czytanie z ekranu i z papieru. Jeśli komputer czy tablet zupełnie ci nie odpowiada, śmiało wszystko drukuj, ale to właśnie łączenie form jest dużym plusem. Znajdź też jakiś materiał w formie do słuchania. Kolejna zmiana może tylko pomóc ci w końcu lepiej się uczyć.
🎓 Ciekawostka: Według badań osoby czytające materiał z ekranu muszą go powtarzać częściej niż te, które czytają go wydrukowany na papierze. Nauka z papieru jest też często bardziej skoncentrowana, ponieważ na komputerze rozpraszają cię różne aplikacje i inne bodźce.
12. Czytaj na głos
Jak już pisałam wyżej, podczas nauki angażuj jak najwięcej zmysłów. Czyli nie tylko wzrok, ale także słuch. Przeczytanie na głos określonego fragmentu tekstu może pomóc ci lepiej go zrozumieć, dzięki czemu nauka będzie skuteczniejsza i lepsza. Tej metody również nie da się stosować przy długich tekstach, a jedynie przy ważnych tematach w materiale do nauki.
13. To, czego się uczysz, musisz też zrozumieć
Trudno zapamiętać coś, czego nie rozumiesz. Wszystko, co w materiale zrozumiesz, a co może nawet cię zaciekawi, także zapamiętasz. Jak starać się zrozumieć materiał? Oto kilka rad.
- Zadawaj sobie pytania w rodzaju: Dlaczego jest właśnie tak, a nie inaczej? Z jakim zagadnieniem to się wiąże? Czy jest jeszcze coś w tym materiale, czego nie rozumiem? W którym konkretnie miejscu przestaję rozumieć materiał?
- Mapy myśli (patrz wyżej)
- Technika Feynmana: technika 4 kroków, dzięki którym zrozumiesz materiał i lepiej go zapamiętasz. (Wyobraź sobie, że tłumaczysz to dziecku; uzupełnij luki; uporządkuj na nowo swoje notatki; przekaż swoją wiedzę dalej)
14. Miejsce w klasie lub sali wykładowej
Na pewno znasz wielu kujonów, którzy siadają w pierwszych ławkach. Możliwe, że swoje dobre oceny zawdzięczają nie tylko temu, jak dużo się uczą, ale właśnie także temu, że siadają w pierwszych ławkach. Rada brzmi więc: siadaj jak najbliżej nauczyciela (najlepiej w pierwszych rzędach), czy to w klasie, czy w sali wykładowej.
Istnieje badanie, które wykazało, że studenci siedzący w przednich ławkach zdawali egzaminy w 80 %. Ci w środkowych ławkach w 71,6 %, a ci w tylnych w 68,1 %. Jeśli siedzisz w przednich rzędach, bardziej zmusza cię to do uważania podczas wykładu, dzięki czemu twoja nauka staje się skuteczniejsza już przy pierwszym kontakcie z materiałem.
15. Właściwe jedzenie i picie
Wielu z was na pewno przyzna mi rację, że istnieją potrawy, które wspierają pracę mózgu i ogólnie wzmacniają organizm. I właśnie te produkty mogą pomóc ci w skuteczniejszej nauce. Należą do nich na przykład owoce, orzechy, ryby i żelazo (w postaci mięsa i warzyw liściastych, a nie podkładów kolejowych).
Przedstawiłam ci kilka rad i wskazówek, jak uczyć się prawidłowo, skutecznie i stosunkowo szybko. Teraz to od ciebie zależy, czy wprowadzisz te rady w życie. Każdemu odpowiada inna mieszanka i warto sprawdzić, które nawyki pasują właśnie tobie oraz poprawiają twoje wyniki i wydajność. To, co dobrze działa na jedną osobę, nie musi odpowiadać innej. Wierzę, że dzięki temu artykułowi przynajmniej będziesz wiedzieć, jak lepiej się uczyć, i wypróbujesz nowe techniki.
