Układ współczulny i przywspółczulny to dwa pojęcia, które nie są zbyt znane. A jednak wpływają na nasze życie bardziej, niż wielu z nas mogłoby przypuszczać. Są to bowiem części autonomicznego układu nerwowego, dzięki którym działa wiele funkcji i reakcji naszego organizmu. Choć pracują niezależnie od naszej woli, w pewnym stopniu można na nie wpływać. A od tego zależy także nasze samopoczucie.
Spis treści
Układ przywspółczulny i współczulny powinny być w równowadze
Choć nazwy układ współczulny i przywspółczulny są do siebie podobne, różnica między nimi jest ogromna. W zasadzie działają przeciwstawnie. W idealnej sytuacji wzajemnie się uzupełniają i pozostają w równowadze. Jeśli przez dłuższy czas przeważa układ przywspółczulny, spada ryzyko udaru mózgu, chorób serca czy migren. Poprawia się trawienie i wydzielanie soków żołądkowych. Lepszy jest też nastrój i ogólna odporność organizmu.
Układ współczulny
W dzisiejszym zabieganym świecie panuje jednak tak zwana dominacja układu współczulnego. Jesteśmy nieustannie zestresowani, a w organizmie uruchamia się reakcja „walcz albo uciekaj”, którą odziedziczyliśmy po przodkach. Właśnie w takich chwilach dominuje układ współczulny, działający za pośrednictwem dopaminy, adrenaliny i noradrenaliny. Następstwem bywa częste zmęczenie.
Układ współczulny i jego działanie
- przyspieszone tętno i wyższe ciśnienie
- napięcie mięśni
- rozszerzenie źrenic
- pocenie się
- rozszerzenie naczyń krwionośnych
🎓 Ciekawostka: Trzeba podkreślić, że układ współczulny nie jest tylko „tym złym”. Daje nam także energię i entuzjazm. A dzięki niemu jesteśmy w stanie przetrwać naprawdę niebezpieczne sytuacje.
Układ przywspółczulny
Układ przywspółczulny wychodzi z pnia mózgu, a jego największe skupisko znajduje się w tak zwanym nerwie błędnym (nervus vagus), który biegnie aż do narządów wewnętrznych i okolic miednicy. To najdłuższy nerw w ciele.
Układ przywspółczulny i jego działanie
- rozluźnienie i uspokojenie
- regeneracja
- detoksykacja
- spowolnienie akcji serca i obniżenie ciśnienia
- spowolnienie oddechu
- zwężenie źrenic
- wzmożona praca układu pokarmowego
- zwiększone wytwarzanie moczu
🎓 Ciekawostka: Nerw błędny aktywuje się także w stresującej sytuacji, w której nie możemy ani walczyć, ani uciec. Wtedy układ przywspółczulny powoduje „zamrożenie”.
Jak aktywować układ przywspółczulny?
Sposobów na aktywację układu przywspółczulnego jest wiele. Uruchamia się on bowiem wtedy, gdy czujemy się bezpiecznie. A to, kiedy pojawia się taki moment, zależy od każdego z nas. Istnieje jednak kilka sprawdzonych sposobów, jak pozbyć się stresu i strachu.
Przytulanie i dotyk
Podczas nich uwalnia się oksytocyna, czyli hormon miłości i zaufania. Więź z innymi ludźmi i budowanie sieci kontaktów społecznych dają poczucie bezpieczeństwa i pobudzają układ przywspółczulny.
Spędzanie czasu z przyjaciółmi
W towarzystwie bliskich nam osób czujemy się bardzo dobrze. Aktywacji układu przywspółczulnego sprzyja też rozmowa i słuchanie innych.
Przebywanie na łonie natury
Co może bardziej uspokajać niż niespieszna przyroda? Jest doskonałym przeciwieństwem pędzącej cywilizacji, w której żyjemy.
Patrzenie na horyzont
Czasem wystarczy po prostu spojrzeć w dal. To pozostałość z czasów naszych przodków. Musieli oni obserwować, czy nie zbliża się niebezpieczeństwo. Jeśli na horyzoncie nie było żadnego drapieżnika, uspokajali się. Dziś taki atak nam nie grozi, ale często czujemy się nieswojo w obcym otoczeniu. Dlatego bardzo pomaga dokładne rozejrzenie się po całym pomieszczeniu. Upewniamy się wtedy, że wszystko jest w porządku.
Uśmiech
Nawet jeśli akurat nie jest ci do śmiechu, sam uśmiech może poprawić ci nastrój. Dochodzi bowiem do aktywacji układu przywspółczulnego.
Praca z oddechem
Nauczenie się właściwej pracy z oddechem jest bardzo ważne. Często wystarczy po prostu głęboko odetchnąć. Dzięki temu następuje rozluźnienie. Dlatego warto przyzwyczaić się do wykonywania świadomego, głębokiego wydechu kilka razy dziennie i skupiać się na uwolnieniu napięcia z ramion, a w konsekwencji z całego ciała.
Medytacja
Praca z oddechem jest ściśle związana także z medytacją. Podczas niej również dochodzi do rozluźnienia ciała i umysłu, a człowiek znajduje się w bezpiecznym miejscu we własnej głowie. Mało co tak niezawodnie aktywuje układ przywspółczulny. To idealny sposób, jak pozbyć się stresu i lęku.
Joga
Również joga wiąże się ze zwolnieniem tempa, pracą z oddechem i medytacją. Te ćwiczenia skutecznie aktywują więc nerw błędny i należą do niezawodnych sposobów, jak się uspokoić.
Uzupełnianie minerałów
Zróżnicowana dieta to podstawa udanego życia. Jeśli chodzi o układ przywspółczulny, warto mieć odpowiedni zapas magnezu.
Mycie twarzy zimną wodą
Wciąż nie wiadomo dokładnie, jak podczas tej czynności aktywuje się nerw błędny, ale w każdym razie to działa.
💡 Wskazówka: Choć układ przywspółczulny jest autonomiczny, czyli działa niezależnie od twojej woli, warto szukać sposobów, jak go aktywować.
