Czy zdarzyło ci się kiedyś przeżywać złamane serce? Każda osoba z podobnym doświadczeniem potwierdzi, że choć to sprawa psychologiczna, czuje prawdziwy ból. Po prostu boli jak diabli, naprawdę. Coachowie związków twierdzą, że złamane serce to uniwersalne doświadczenie, któremu towarzyszą silny niepokój emocjonalny i niepewność.
🗣️ Psychoterapeutka Jenna Palumbo podkreśla jednak: Powszechnie uważa się, że złamane serce wiąże się wyłącznie ze związkami romantycznymi, ale tak nie jest. Weź pod uwagę następujące sytuacje: śmierć bliskiej osoby, utrata pracy, utrata dobrego przyjaciela, porażka zawodowa. Każda z nich może zostawić cię ze złamanym sercem i poczuciem, że twoje życie już nigdy nie będzie takie samo.
Sposobów na wyleczenie złamanego serca jest mnóstwo. My skupimy się na tych bardziej naukowych, czyli takich, które z dużym prawdopodobieństwem zaleciłby ci np. psychoterapeuta. I od razu będzie ich 12, żeby było z czego wybierać! Może i ty znajdziesz tu lek na złamane serce!
💡 Wskazówka: Podstawową i uniwersalną radą jest przestać niepotrzebnie się stresować. Ale zwłaszcza na początku łatwiej to powiedzieć, niż zrobić.
Spis treści
Biologiczne podłoże złamanego serca, czyli dlaczego to tak strasznie boli?
Nie da się przed tym uciec ani tego w żaden sposób przyspieszyć. Leczenie złamanego serca wymaga czasu. Czasem mnóstwo czasu. Istnieją jednak „pomocnicy”, dzięki którym nieco popchniesz ten proces do przodu. Punktem wyjścia jest zrozumienie istoty złamanego serca. Al Pacino w miniserialu Anioły w Ameryce mówi, że „twardy mięsień [chodzi o serce] nigdy nie krwawi”. Dlaczego więc mamy wrażenie, że rozpadło się nam na tysiąc kawałków, choć z medycznego punktu widzenia jego pęknięcie jest niemożliwe? Przyjrzyjmy się spostrzeżeniom renomowanych zagranicznych magazynów:
Destabilizacja emocjonalna po wielokrotnym odrzuceniu według Helen Fisher
Helen Fisher, Lucy Brown i Debra Mashek w 2010 roku opublikowały artykuł zatytułowany „Reward, Addiction, and Emotion Regulation Systems associated with Rejection in Love”, w którym analizowały sposoby radzenia sobie z tym, że ktoś nieustannie odrzuca naszą miłość.
🗣️ Fisher zauważyła: Ludzki mózg reaguje na ból emocjonalny tak samo jak na ból fizyczny. Dlatego przy złamanym sercu czujemy ból, jakbyśmy na przykład złamali nogę. Wskazują na to również trafne powiedzenia, np. „Czuję się, jakby ktoś wyrwał mi serce”, „Czuję się, jakby czyjaś ręka przebiła mi klatkę piersiową i ścisnęła serce” albo „To tak, jakby ktoś wbił mi nóż w plecy i jeszcze zapytał, dlaczego krwawię!”. Wszystkie te porównania opierają się na opisie prawdziwego bólu.
Według Brown rolę odgrywają też „hormony złamanego serca”. To nie jest wymysł nastolatków, nasz organizm codziennie wytwarza setki różnych hormonów, w tym hormony zakochania i „odkochania”.
🗣️ Brown dodaje: Miłość uzależnia jak narkotyk, przede wszystkim dlatego, że uwalniają się przy niej całe wodospady oksytocyny i dopaminy, tzw. hormonów szczęścia. Im bardziej jesteśmy zakochani, tym jest ich więcej.
Jeśli przez długi czas jesteśmy odrzucani przez obiekt naszych pragnień albo gdy miłość nagle wygasa (złamanie serca), poziom tych hormonów spada i zastępuje je hormon stresu, kortyzol. Zbyt dużo kortyzolu wzmacnia specyficzną reakcję organizmu (przygotowanie do walki lub ucieczki), co w dłuższej perspektywie przyczynia się do lęku, nudności, trądziku i tycia, czyli wszystkich tych nieprzyjemnych psychicznych i fizycznych objawów związanych ze złamanym sercem.
Zespół złamanego serca, czy zawód emocjonalny może fizycznie złamać serce?
Pewne jest, że mięsień nie pęknie na dwie połówki, jak przedstawia się to na wielu nastoletnich zdjęciach. Mimo to „zespół złamanego serca” to oficjalna nazwa medyczna. Czasem nazywa się go także kardiomiopatią takotsubo albo kardiomiopatią z balonowatym uwypukleniem koniuszka (apical ballooning). To rzadka choroba mięśnia sercowego, która swoimi objawami przypomina zawał mięśnia sercowego i jest wywoływana silnym stresem emocjonalnym (ale także fizycznym).
Występuje głównie u kobiet i UWAGA: może nawet zagrażać życiu! Co z tego wynika? Że złamane serce może doprowadzić do śmierci.
Dominujące objawy zespołu złamanego serca
- Ostry ból w klatce piersiowej,
- Duszność,
- Zawroty głowy,
- Nadciśnienie,
- Utrata przytomności,
- Utrzymujące się osłabienie lewej komory serca.
Jeśli pomoc nie zostanie udzielona na czas, wymienione objawy mogą prowadzić nawet do trwałych skutków, a nawet do śmierci.
🗣️ Kardiolodzy ostrzegają: Nawet u połowy pacjentów z zespołem złamanego serca dochodzi do niewydolności serca. Do innych powikłań należą nasilone zaburzenia rytmu, powstawanie zakrzepów, a rzadko nawet pęknięcie ściany serca.
Jak widzisz, te nastoletnie zdjęcia z pękniętym sercem wcale nie są aż tak dalekie od prawdy. W jednym przypadku na 100 naprawdę może dojść do pęknięcia jednej z komór serca. Fascynujące, prawda?
12 wskazówek, jak poradzić sobie ze złamanym sercem? Leczenie jest długotrwałe i wymaga czasu!
Pracujemy z tym, co oczywiste. Mam złamane serce. Co z tym zrobić? Boli jak szalone, fizycznie i psychicznie jestem na dnie, a według publikacji naukowych grożą mi nie tylko trwałe (fizyczne) skutki, ale w skrajnym przypadku nawet śmierć. To niedobrze, wcale niedobrze. Czas pomyśleć o leczeniu i zacząć je jak najszybciej, zanim dojdzie do tragedii. Ale jakie leczenie wybrać? Farmakologiczne? Czy psychoterapię?
🗣️ Lekarze radzą: Spróbuj połączenia obu!
Leczenie złamanego serca wymaga połączenia technik medycznych i psychoterapeutycznych. Nie wahaj się obserwować reakcji swojego ciała i sprawdzaj:
- Czujesz się fizycznie źle?
- Serce ci łomocze?
- Nie możesz porządnie zaczerpnąć powietrza?
- Płaczesz aż do całkowitego wyczerpania?
- Czujesz dziwny ucisk w klatce piersiowej?
Jeśli tak, dotyczą cię raczej objawy somatyczne niż emocjonalne, a te trzeba leczyć farmakologicznie. Jak to zrobić, podpowiem dalej w tekście. Czasem wystarczy czas, ale czasem lepiej trochę mu pomóc.
- Masz depresję?
- Czujesz się niewyobrażalnie nieszczęśliwie?
- Nie chce ci się żyć?
- Masz poczucie beznadziei i wydaje ci się, że życie nie może już być gorsze?
- Nic cię nie cieszy, a nawet najprostsze zadanie cię przerasta?
Jeśli tak, masz podręcznikowe objawy załamania emocjonalnego, na które działa psychoterapia. Podpowiem ci kilka sposobów.
4 wskazówki, jak wyleczyć złamane serce za pomocą leków?
A co na „fizycznie” złamane serce, czyli kardiomiopatię stresową? Cóż, imitację ostrego zawału mięśnia sercowego trzeba przede wszystkim szybko rozpoznać i zacząć działać. Nasze serce zalewa nadmierna ilość adrenaliny, co prowadzi do rozdęcia komór serca, które przy długiej zwłoce mogą nawet pęknąć.
🗣️ Kardiolodzy doprecyzowują: Ostre przypadki wymagają hospitalizacji przez co najmniej 48 godzin oraz regularnego wykonywania EKG i ECHA serca. Niektórzy pacjenci nie obejdą się bez leków.
💡 Wskazówka: Nie stresuj się i pozwól sobie na chwilę szczęścia!
Beta-blokery (BB)
Leki zmniejszające częstość akcji serca, siłę skurczu i przewodnictwo mięśnia sercowego. Spowalniają dostarczanie tlenu do serca, dzięki czemu zmniejszają pobudliwość ścian serca i łagodzą szybkie bicie serca. Na „złamane serce” lekarz najczęściej przepisze ci:
- Sotalol (lek przeciwarytmiczny),
- Betaksolol,
- Atenolol,
- Nebiwolol,
- Talinolol.
Inhibitory ACE (inhibitory enzymu konwertującego angiotensynę)
Należą do grupy leków kardiologicznych. Zapobiegają ponownemu skurczowi mięśnia sercowego po ostrym zawale mięśnia sercowego. Ponadto przebudowują zmiany przerostowe w naczyniach i tętnicach właśnie po przebytym zawale. Podaje się je w nadciśnieniu tętniczym, niewydolności serca, ostrym zawale mięśnia sercowego i nefropatii cukrzycowej.
Na „złamane serce” (czyli ostry zawał mięśnia sercowego) lekarz najczęściej przepisze ci:
- Enalapryl,
- Peryndopryl,
- Ramipryl,
- Lizynopryl,
- Fozynopryl.
🎓 Ciekawostka: W publikacjach specjalistycznych pisze się, że inhibitory ACE po prostu obniżają ciśnienie krwi.
Diuretyki
Leczą insuficjencję (= niewydolność) serca. Odciążają przeciążone serce i zmniejszają obwodowy opór naczyniowy, czyli obniżają ciśnienie. Ponadto zwiększają pojemność minutową serca i tym samym poprawiają wydolność mięśnia sercowego. Przepisuje się je w ostrej niewydolności serca i nadciśnieniu tętniczym.
Na „złamane serce” lekarz najczęściej przepisze ci:
- Hydrochlorotiazyd,
- Chlortalidon,
- Chlorotiazyd,
- Trichlormetiazyd,
- Bendroflumetiazyd.
Glikozydy nasercowe
Substancje pochodzenia roślinnego, które odgrywają niezastąpioną rolę w leczeniu niewydolności serca. Stosuje się je w przypadkach, gdy trzeba wzmocnić czynność skurczową niewydolnego serca, aby osiągnąć odpowiednią pojemność minutową serca.
Najbardziej znanym przedstawicielem tych substancji jest digoksyna, przepisuje się również:
- Digitoksynę,
- Metylodigoksynę i
- Strofantynę.
🎓 Ciekawostka: W leczeniu złamanego serca zapobiegawczo przepisuje się również leki przeciwzakrzepowe (czyli leki zmniejszające krzepliwość krwi), aby nie dochodziło do powstawania zakrzepów.
8 wskazówek, jak wyleczyć złamane serce dzięki psychoterapii?
Somatyczne objawy złamanego serca (objawy zespołu złamanego serca) wyleczysz farmakologicznie, ale depresji i niechęci do życia już nie. Trzeba nad tym pracować, nawet jeśli właśnie myślisz, że można umrzeć ze złamanego serca. Staraj się temu nie poddawać. Do tego trzeba wezwać specjalistów zajmujących się ludzką duszą. Znasz najsłynniejsze cytaty o złamanych sercach?
- Serce zostało stworzone po to, by mogło zostać złamane. (Oscar Wilde)
- Kochać to być bezbronnym. Kochaj cokolwiek, a twoje serce z pewnością zostanie poturbowane, a może i złamane. (Clive Staples Lewis)
- Człowiek ze złamanym sercem myśli, że odległość go wyleczy, ale się myli. Czas jest jedyną stałą i dla żywych nigdy się nie zatrzymuje. (Stephen King)
- Miłość może napełnić twoje serce, potem je złamać, a to złamane serce znowu uleczyć. (Robert Fulghum)
Złamane serce, miłość, dusza, wrażliwość: to naczynia połączone. Nie da się skutecznie wyleczyć o własnych siłach, potrzebujesz pomocy specjalisty. Psycholog wszystko z tobą przeanalizuje i zapewni ci bezstronne spojrzenie na sprawę. Do ciebie należy świadoma praca nad poprawą, np.:
- Rozmawiaj ze swoim „zranionym wewnętrznym dzieckiem”,
- Szukaj okazji do budowania wewnętrznej odporności,
- Planuj!
- Spisz listę swoich doskonałych cech,
- Bezinteresownie pomagaj organizacjom non-profit,
- Adoptuj zwierzątko,
- Odetnij się od wydarzenia, które złamało ci serce,
- Zarezerwuj sobie czas na żałobę!
💡 Wskazówka: Prowadź z psychoterapeutą rozmowy motywacyjne i słuchaj jego spostrzeżeń. Pchną cię milowymi krokami naprzód.
Krok 1, wygadaj się przed zdradzonym wewnętrznym ja!
Jeśli masz traumę z dzieciństwa, kiedy np. ktoś cię opuścił, w dorosłości wrócisz myślami do tamtego okresu, jeśli przydarzy ci się to samo. Znów poczujesz się jak to małe dziecko, które wszyscy wokół opuszczają.
🗣️ Psycholodzy zwracają uwagę: Nie broń się przed negatywnymi uczuciami! Spróbuj nawiązać rozmowę ze zranionym wewnętrznym dzieckiem. Wypytaj je: dlaczego czuje się zdradzone? Co je najbardziej oburzyło? Czy pragnie poczucia zadośćuczynienia?
Kiedy w dorosłym wieku dojdziesz do etapu, w którym okoliczności (lub bliscy) złamią ci serce, trzeba skupić się na rozwoju osobistym i dbaniu o siebie. Na przykład tak:
- Kup sobie miękką pluszową maskotkę i nie wstydź się z nią zasypiać w łóżku.
- Jedz co kilka godzin (nawet gdy nie czujesz głodu). Regularne dostarczanie składników odżywczych jest ważne.
- Przedkładaj sen nad inne aktywności.
- Nie bój się pójść do psychoterapeuty i poprosić go o pomoc.
- Czasem pomagają też leki przeciwdepresyjne i przeciwlękowe.
Krok 2, szukaj okazji do budowania wewnętrznej odporności
Cyfrowy świat mediów społecznościowych codziennie podsuwa nam myśl, że silni i niezależni ludzie nie dają się porwać smutkowi, wznoszą się ponad wszystko, a do tego udaje im się dotkliwie dopiec przeciwnikowi.
Nie daj się wyśmiać i myśl logicznie! Po to jesteśmy istotami ludzkimi, żeby miotały nami emocje i żebyśmy oddawali się (także negatywnym) uczuciom.
🗣️ Psycholodzy zapewniają: Dopóki żyjemy, jesteśmy podatni na bolesne emocje.
Złamane serce rzuca nas w niezbadany obszar dyskomfortu i nieprzyjemnych uczuć. To wyjątkowa okazja, by nauczyć się tolerować „trudne” emocje, takie jak smutek, nieszczęście, użalanie się nad sobą i rozpacz. Jeśli zdołamy jako tako funkcjonować nawet w czasach największego upadku, wyjdziemy z tej sytuacji silniejsi i bardziej odporni.
💡 Wskazówka: Znalezienie źródeł motywacji jest kluczowe w walce z naszymi wewnętrznymi demonami!
Krok 3, planuj z wyprzedzeniem!
Częstym objawem złamanego serca jest beznadzieja. Nic nam się nie chce, życie przestaje nas cieszyć, a nawet najprostsze zadania przypominają zdobywanie Mount Everestu. Mamy poczucie, że jesteśmy do niczego.
W kroku nr 3 ważne jest, by wziąć do ręki kalendarz (wystarczy też pusta kartka papieru) i zacząć zapisywać, co chcesz i masz zrobić. Planować z wyprzedzeniem każdy mały krok. I nagradzać się za jego wykonanie. W planie mogą się znaleźć takie punkty jak:
- Zaplanować grupową wycieczkę,
- Odwiedzić przyjaciela na drugim końcu kraju,
- Zapisać się na kurs motywacyjny,
- Wykonać wyzwanie medytacyjne,
- Zacząć ćwiczyć jogę.
🎓 Ciekawostka: Nie oczekuj, że wszystkie zajęcia od razu będą zabawne i radosne. Żal często naśladuje depresję i bardzo trudno jest cieszyć się z czegokolwiek (zwłaszcza na początku). Ważne jest jednak, że się starasz.
💡 Wskazówka: Stworzenie tablicy wizji pomoże ci zawsze widzieć światło na końcu tunelu!
Krok 4, spisz listę swoich doskonałych cech
Rozstanie zostawia cię ze złamanym sercem, poczuciem upokorzenia, niepewnością i brakiem wiary w siebie. Częste jest obwinianie się i rozmyślanie o tym, co zrobiło się źle. To jednak może trwale zaszkodzić twojemu poczuciu własnej wartości i autorefleksji, a tego nie chcesz!
Zastanów się nad wszystkimi wspaniałymi cechami, które masz. Spisz je na liście i każdego (!!) dnia czytaj ją raz po raz. Banał, myślisz? Nie zgadzam się. Czasem trzeba sobie przypomnieć, jak wyjątkowi jesteśmy.
💡 Wskazówka: Jeśli masz odwagę, przygotuj szczegółową analizę SWOT. Wyniki pokażą ci, co w sobie zmienić.
Krok 5, bezinteresownie pomagaj organizacjom non-profit
Wolontariat to świetny sposób, by odzyskać utraconą pewność siebie. Pokaże ci, jak wiele znaczysz dla innych, jak im pomagasz i zmieniasz ich życie na lepsze. Wystarczy znaleźć:
- Schronisko dla bezdomnych,
- Schronisko dla psów/kotów,
- Organizację zajmującą się domami tymczasowymi dla zwierząt,
- Dom opieki,
- Szkołę.
We wszystkich wymienionych organizacjach można bezpłatnie zaoferować swoją pomoc. I wszyscy bez wyjątku będą przeszczęśliwi, że mają dodatkową parę pracowitych rąk.
Krok 6, adoptuj zwierzątko
Opieka nad małym zwierzątkiem to proces samouzdrawiający. Nie uwierzysz, ile miłości do tego maleństwa zrodzi się w sercu, które wydawało ci się zdeptane, połamane i spisane na straty. Będziesz dosłownie zachłystywać się czułością i uwielbieniem, mogę cię o tym zapewnić.
Przy okazji, znasz hasło praskiej organizacji non-profit „Nie kupuj. Adoptuj!”? Rozważ przygarnięcie kota lub psa z lokalnego schroniska. W ten sposób zyskasz nowego przyjaciela i uratujesz życie zwierzęcia, które zasługuje na stały dom.
Krok 7, odetnij się od osoby, która złamała ci serce
Jednym z najważniejszych kroków do wyleczenia złamanego serca jest zerwanie wszelkiej komunikacji z osobą, która za nie odpowiada. Nie dzwoń do niej, nie wysyłaj e-maili ani nie kontaktuj się w mediach społecznościowych. Jeśli się do ciebie odezwie, nie odpowiadaj. Możesz ją też zablokować, jeśli poczujesz pokusę, by odpowiedzieć. Daj sobie co najmniej 90 dni, zanim się emocjonalnie zdystansujesz
🗣️ Psycholodzy dodają: Jeśli macie np. wspólne dzieci lub majątek, nie da się całkowicie odciąć. Spróbuj jednak ograniczyć kontakty wyłącznie do tych absolutnie niezbędnych.
Jeśli masz ochotę się z nią skontaktować, napisz e-mail, ale go nie wysyłaj!
Krok 8, zarezerwuj sobie czas na żałobę!
Prawdziwe uzdrowienie może nadejść tylko wtedy, gdy pozwolisz sobie przeżyć swoje emocje, zamiast je w sobie tłumić. Zarezerwuj sobie prywatny czas na rozmyślanie o rozstaniu. Nie wstydź się płakać; pozwól łzom płynąć i uwolnij się dzięki nim od smutku i rozpaczy.
🎓 Ciekawostka: Być może zauważysz, że każdego dnia poświęcasz żałobie coraz mniej czasu. W końcu odkryjesz, że już prawie nie myślisz o rozstaniu. W tym momencie możesz ruszyć dalej!
💡 Wskazówka: W fazie żałoby dobrze jest poznawać nowych ludzi i trochę odświeżyć grono przyjaciół. Szukać możesz na przykład także na portalach randkowych.
Przeczytaj także artykuł memento mori.
