Znana, klasyczna i jedna z najczęściej stosowanych: stanfordzka analiza SWOT, która dotyczy czterech aspektów biznesu albo, jak przeczytasz w tym artykule, czterech aspektów konkretnej osoby. Najlepiej znana jest jednak ze świata biznesu. Z tego artykułu dowiesz się, jak wykorzystać ją dla siebie i jak przygotować osobistą analizę SWOT!
Analiza SWOT powstała w XX wieku. Stworzył ją Albert Humphrey, a ona szybko stała się jedną z najpopularniejszych metod. Jej zaletą jest prostota, praktyczność i dość szybko widoczny wynik. Pierwotnie powstała do analizy braków w dotychczasowym planowaniu przedsiębiorstw. Celem było stworzenie systemu zarządzania zmianą.
Spis treści
Osobista analiza SWOT i jej elementy
Składa się z 4 głównych obszarów:
- S jak STRENGTHS = mocne strony,
- W jak WEAKNESSES = słabe strony,
- O jak OPPORTUNITIES = szanse,
- T jak threats = zagrożenia.
Korzystając z niej, trzeba pamiętać, że nie ma dokładnej instrukcji, co wpisać do którego obszaru czy ćwiartki. Osobista analiza SWOT odzwierciedla konkretną sytuację człowieka, jego sposób myślenia, sposób przeżywania lęku, a także jego opinię o sobie samym. Żaden sposób nie jest zły, jeśli naprawdę oddaje twoje nastawienie do danej sytuacji.
Analiza SWOT dzieli się na cztery ćwiartki: w lewej części zapisujemy pozytywne lub inaczej pomocne czynniki, a w prawej te negatywne czyli szkodliwe. Czynniki pozytywne starasz się jak najlepiej wykorzystać i wzmocnić, a negatywne jak najbardziej ograniczyć i przygotować się na nie. Górna część dotyczy wewnętrznej czyli osobistej strony sprawy, a więc rzeczy, na które masz bezpośredni wpływ, natomiast dolna część dotyczy zewnętrznych lub otoczeniowych czynników, czyli często środowiska, na które musimy reagować albo do którego musimy się dostosować.
Gdybyś użył analizy SWOT w odniesieniu do rynku pracy i ofert zatrudnienia, mogłoby to wyglądać na przykład tak… Spójrzmy na to nieco inaczej niż zwykle: skupmy się na sobie!
Jak zrobić osobistą analizę SWOT?
Zastanowienie się nad swoimi mocnymi i słabymi stronami to ważny krok w poznawaniu siebie. Jak przygotować analizę SWOT? Ważne jest, aby być wobec siebie szczerym i dać sobie obiektywną informację zwrotną. Nie zawsze jest to łatwe, ale z pewnością przynosi korzyść tobie samemu. Przy ocenie analizy SWOT możesz kierować się poniższymi pytaniami, które ułatwią ci zadawanie pytań samemu sobie. Niektóre pytania są dość osobiste, co pomoże lepiej się poznać.
Mocne strony
Przy ocenie swoich mocnych stron bierz pod uwagę nie tylko zdobyte wykształcenie, doświadczenie zawodowe czy referencje od przełożonych, ale też aktywności, których twoje CV wcale nie musi zawierać. Ciekawe hobby i zainteresowania, kompetencje miękkie, sposób myślenia, aż po poziom angielskiego. Wszystko, co jesteś w stanie zaoferować na rynku pracy i obronić na rozmowie kwalifikacyjnej, zapisz w tej rubryce.
Jeśli jesteś refleksyjny i lubisz to w sobie, jeśli jesteś wytrwały i potrafisz doprowadzić każdą sprawę do końca, to są twoje mocne strony! Mogą to być też umiejętności menedżerskie, nawet jeśli nigdy nie pracowałeś jako menedżer. Jeśli uważasz, że je masz, zapisz je. Podchodź do tego obiektywnie, ale uwierz w siebie. Mocne strony to nie tylko te, które miałeś już okazję w życiu pokazać. Za chwilę dowiesz się dlaczego.
Przykładowe pytania:
Co wychodzi mi lepiej i szybciej niż innym?
Co moi przyjaciele i współpracownicy uważają za moje mocne strony?
Jakie mocne strony mam według moich przełożonych?
Z których swoich dotychczasowych sukcesów jestem najbardziej dumny?
Czy mam jakąś przewagę nad innymi? (wykształcenie, doświadczenie, kontakty itp.)
Słabe strony
Przy słabych stronach oceń nie tylko to, co ci nie wychodzi i nie jest twoją działką, ale także to, przy czym tracisz flow. Czynności, które nie dodają ci energii, przy których tracisz uwagę, rozpraszasz się, a ich ukończenie zajmuje ci dużo czasu. Często są to czynności, po których odczuwasz zmęczenie psychiczne, a poradzenie sobie z nimi nie daje ci satysfakcji. Jeśli wiesz, że świetnie radzisz sobie z matematyką, ale jednocześnie jest to dziedzina, której z całego serca nienawidzisz, będzie ona twoją słabą stroną, bo gdyby przyszło ci się nią zajmować, nie dałoby ci to szczęścia.
Przykładowe pytania:
Jakich zadań i spraw najczęściej unikam?
Jakie braki i błędy często wytykają mi inni?
Czy mam jakieś nawyki, które działają na moją niekorzyść? (niepunktualność, brak organizacji itp.)
Co sprawia mi w pracy największy problem?
Szanse
W szansach można dostrzec wiele rzeczy. Nie zapominaj, że to, co jest szansą dla jednej osoby, dla innej może być zagrożeniem. Nie kieruj się ogólną opinią ani tym, co zadowoliłoby twoje otoczenie. Dla jednych szansą są zarobione pieniądze. Dla innych zadowolenie z pracy, co nie musi iść z tym w parze. Słuchaj swojego wewnętrznego głosu, tego, co cię motywuje, i tego, co da się osiągnąć, jeśli skupisz się na swoich mocnych stronach.
Przykładowe pytania:
Czy mogę ułatwić sobie pracę nad zadaniami dzięki aplikacjom lub technologiom?
Czy mogę jakoś rozwiązać problemy, na które skarżą się nasi klienci?
Czy w pracy zachodzą jakieś zmiany, które mógłbym wykorzystać?
Jakie słabości ma nasza konkurencja?
Zagrożenia
Ostatnim obszarem są zagrożenia. Zagrożeniem również może być wszystko, co cię przeraża lub stresuje. Jaka zmiana byłaby dla ciebie nieprzyjemna? Określ, co zagraża twojemu dobremu samopoczuciu psychicznemu. Rozpoznaj sytuacje zawodowe, w których nie czujesz się komfortowo. Dla introwertyka zagrożeniem może być na przykład „ryzyko” negocjacji handlowych przy zmianie zakresu obowiązków. Przeprowadzka do obcego miasta. Niewykorzystanie twojego potencjału.
Przykładowe pytania:
Co uważam za największe przeszkody w mojej pracy?
Czy w miejscu pracy mam konkurentów, którzy ze mną rywalizują?
Czy w mojej branży pojawiają się nowe wymagania, których nie spełniam?
Czy któraś z moich słabych stron mogłaby okazać się zagrożeniem?
Jak ocenić analizę SWOT?
Oceń swoje wyniki za pomocą dwóch popularnych metod: porównywania lub przekształcania wyników negatywnych w pozytywne. Porównywanie oznacza, że zestawiasz i porównujesz wszystkie kategorie, a następnie ustalasz dalsze kroki. Przy przekształcaniu negatywów w pozytywy rozwijaj umiejętności poprzez naukę lub znajdź kreatywny sposób, by zamienić słabą stronę w mocną.
Analiza SWOT mogła na przykład wykazać, że masz towarzyską i introspektywną naturę albo że odizolowane środowisko pracy może ci nie odpowiadać. To może skłonić cię do starań o stanowisko w sprzedaży, gdzie twoja ekstrawertyczna osobowość pozwoli ci się wyróżnić. Możesz też zaktualizować swoje CV tak, aby odzwierciedlało to, co udało ci się o sobie ustalić, i przedstawiało pożądaną ścieżkę kariery.
Analiza SWOT jako źródło wiedzy o sobie
Jaki jest efekt? Świadomość. Osobista analiza SWOT bardzo precyzyjnie wyznacza horyzont twojego myślenia o konkretnej sytuacji. Daj sobie czas i przestrzeń, żeby zapisać wszystko, co jest dla ciebie ważne. W końcu przekonasz się, jakie odczucia budzi w tobie ta konkretna sytuacja i jak chcesz się w niej zachować. Zaufaj sobie, swojej intuicji i swoim uczuciom. Żadna metoda nie da ci pewnego wyniku ani gotowej opinii. Człowiek w głębi siebie zawsze w końcu wie, co jest dla niego dobre, a czego powinien unikać.
Osobista analiza SWOT może też pomóc ci znaleźć lepsze zatrudnienie lub wymarzoną pracę. Odkryjesz własne talenty i słabości. Dzięki temu możesz się dokształcać albo starać się o stanowiska, na których wykorzystasz swoje atuty, a twoje słabe strony nie wyjdą na jaw.
Przygotowanie naprawdę dobrej i obiektywnej osobistej analizy SWOT wcale nie jest proste. Wiele zależy od twojej samooceny i autorefleksji. Zapytaj też koniecznie o zdanie osoby z twojego otoczenia, które mogą otworzyć ci oczy na pewne sprawy i pomóc trafnie nazwać konkretne mocne lub słabe strony.
Spróbuj zrobić własną analizę SWOT dla konkretnej sytuacji. Możesz skorzystać z naszej tabeli.
I co teraz?
Gdy już ukończysz swoją osobistą analizę SWOT, kluczowe jest działanie zgodne z wynikami, które udało ci się odkryć. Nie pozwól, by czas zainwestowany w analizę poszedł na marne, i zdecyduj się działać.
- W pierwszej kolejności przejrzyj listę szans i zacznij je realizować. To tak zwane „low hanging fruit”, czyli najłatwiej osiągalne cele, które mogą szybko zacząć popychać cię naprzód. Przygotuj plan działania (ale realistyczny), jak zacząć wykorzystywać te szanse.
- Uważaj na zidentyfikowane zagrożenia i albo je minimalizuj, albo podejmij kroki, by się nie spełniły lub zamieniły się w szanse. Nic nie jest czarno-białe, a to, co wygląda na zagrożenie, może w rzeczywistości być szansą w przebraniu.
- Wykorzystuj swoje mocne strony. Mocne strony są drogą do sukcesu, więc je rozwijaj i czerp z nich radość. Twoje mocne strony to najlepsza droga do flow, a flow oznacza, że lubisz to, co robisz, robisz postępy, cieszysz się życiem i prawdopodobnie jest to droga, na której możesz przewyższyć ludzi wokół siebie.
- Miej świadomość swoich słabych stron, ale nie obwiniaj się za nie. Każdy ma jakieś słabe strony. Możesz spróbować terapii albo w inny sposób zacząć nad nimi pracować, możesz też zaakceptować je jako część siebie. Praca z cieniem może być pomocną drogą.
Gdy przygotujesz plan działania, nie zapominaj śledzić swoich postępów. Ustal sobie mierniki i dalej pracuj nad osiągnięciem celów. Krok po kroku dotrzesz tam, gdzie chcesz być, jeśli zachowasz determinację.
Aby ułatwić sobie ten proces, możesz skorzystać z najróżniejszych narzędzi dostępnych w internecie albo z aplikacji, które możesz pobrać.
