Jak ułożyć ranking swoich wartości i celów życiowych?

6,4K

Wartości życiowe ma każdy z nas, niezależnie od tego, czy je sobie uświadamiamy, czy nie. To, jakie mamy wartości i cele życiowe, częściowo wpływa na nasze zachowanie, decyzje i wiele innych spraw. Stoją za tym, jacy jesteśmy wobec otoczenia i co osiągamy w życiu. Niektórych się nauczyliśmy, inne przyswoiliśmy sobie w ciągu życia. Tak czy inaczej warto je znać i wiedzieć, jakie mamy priorytety, bo dzięki temu możemy rozwijać swój potencjał i osiągać sukces.

Piramida potrzeb, piramida potrzeb Maslowa

Nasze wartości życiowe wynikają przede wszystkim z tzw. piramidy wartości. Piramidę tę stworzył w 1943 roku amerykański psycholog Abraham Harold Maslow. Był jednym z założycieli nurtu humanistycznego w psychologii. To właśnie jego piramida potrzeb należy jednak do jego najbardziej znanych prac. Piramida przedstawia hierarchię ludzkich potrzeb, stąd jej kształt. Każda potrzeba ma swoje znaczenie.

Piramida potrzeb obejmuje:

1. Potrzebę samorealizacji
2. Potrzebę uznania i szacunku
3. Potrzebę miłości i przynależności
4. Potrzebę bezpieczeństwa
5. Potrzeby fizjologiczne

Z piramidy wynika, że najbardziej podstawowe są dla nas potrzeby fizjologiczne. Musimy się najeść, zregenerować i tak dalej. Bez zaspokojenia tych potrzeb nie moglibyśmy przeżyć. Niezbędna jest dla nas także potrzeba bezpieczeństwa. Z hierarchii widać, że potrzeby mają określoną wagę. Piąte, czyli fizjologiczne potrzeby są dla nas najważniejsze, a pierwsza, czyli samorealizacja, ma mniejszą wagę, choć również jest bardzo istotna.

💡 Wskazówka: Jak poznać, że udało ci się osiągnąć samorealizację? Przeczytaj artykuł o tym, jakie wspólne cechy mają ludzie, którzy się zrealizowali.

Wartości życiowe

Wartości życiowe wynikają z naszych podstawowych potrzeb, nadają naszemu życiu sens i wpływają na nasze codzienne wybory. Na podstawie wartości, które wyznajemy, możemy wyznaczyć swoje cele i plany. Każdy z nas ma własne wartości, które mniej lub bardziej różnią się od wartości innych. Przejmujemy je od rodziców i z otoczenia, w którym dorastamy. W ciągu życia kształtujemy je jednak także sami. Ktoś widzi główny sens w karierze i wykształceniu, a inni stawiają wśród swoich priorytetów rodzinę i dzieci.

Przykład: Wartości i styl życia idą w parze. Jeśli do twoich wartości życiowych należy dbanie o zdrowie i dobre życie, na pewno nie wypalasz paczki papierosów dziennie.

Większość z nas stara się żyć w zgodzie ze swoimi wartościami, ale nie zawsze jest to możliwe. Nie zawsze też jest tak, że najpierw zaspokajamy te łatwiejsze i prostsze. Jak to się mówi: „droga życia jest kręta”, dlatego warto pamiętać, że nie wszystko zawsze idzie tak, jak byśmy sobie tego życzyli. Nie ma nic dziwnego w tym, że czasem zdarza nam się żyć nie do końca w zgodzie z naszymi wartościami. Często przejmujemy wartości innych, żeby się komuś przypodobać lub spodobać. Dobrze jest poznać swoje wartości, żeby wiedzieć, czy żyjemy w zgodzie z nimi.

Fakt: Nasze wartości są podstawą naszych celów życiowych. W obszar, który jest dla nas kluczowy, wkładamy najwięcej wysiłku i energii i zawsze będziemy starali się do niego zmierzać.

Hierarchia wartości życiowych

Czy zadałeś sobie kiedyś pytanie: jaka jest moja hierarchia wartości? Warto czasem tak się zastanowić i ułożyć własną hierarchię wartości. I to nie tylko w myślach, ale porządnie spisać listę swoich wartości życiowych na papierze. Nie chodzi tylko o to, żebyś wiedział, co jest dla ciebie ważne, hierarchia wartości może posłużyć do wielu kolejnych kroków. Jeśli należysz do osób, które chcą coś osiągnąć, pewnie tworzysz różne mapy myśli, plany, tablice i tym podobne. I właśnie przy tych mapach, planach i listach dobrze mieć swoją hierarchię wartości jako podstawowy element budulcowy.

„Człowiek, który ośmiela się zmarnować godzinę swojego czasu, nie odkrył wartości życia.”

Charles Darwin

Dzięki temu, że znasz swoje wartości, możesz ocenić, w jakim kierunku powinno zmierzać twoje życie, i co wszystko możesz i musisz w tym celu zrobić. Możesz wybrać różną formę i różną liczbę wartości. Na początek spróbuj na przykład spisać listę 10 swoich podstawowych wartości życiowych. Pięciu z nich nadaj najwyższy priorytet. Daj sobie czas, przemyśl, czym kieruje się twoje życie, jak postępujesz i co jest dla ciebie najważniejsze. Listę miej potem pod ręką, gdy będziesz układać swoje cele życiowe.

Do takich wartości mogą należeć:

1. Życie w zgodzie ze środowiskiem
2. Bycie zawsze pozytywnym człowiekiem, który nie poddaje się stresowi
3. Kształcenie się i ciągłe uczenie się czegoś nowego
4. Posiadanie rodziny i dzieci oraz pełne poświęcanie się im
5. Budowanie kariery
6. Wystarczająca ilość wolnego czasu i robienie tego, co lubisz
7. Wygląd
8. Relacje
9. Korzystanie z życia pełnymi garściami
10. Gromadzenie dóbr materialnych itp.

Jak odkryć, co mnie cieszy?

Znać swoje wartości życiowe, a dokładniej ułożyć swoją hierarchię wartości i żyć zgodnie z nią, to nie to samo, co robić w życiu to, co sprawia mi przyjemność. Chyba że twoim celem życiowym jest właśnie robienie tego, co lubisz. Wtedy twoim celem byłoby szukanie takiej pracy lub sposobów, by żyć zgodnie ze swoimi wyobrażeniami i by sprawiało ci to radość. Tylko jak odkryć, co mnie cieszy? Ktoś mógłby zarzucić, że to przecież zbędne pytanie, bo chyba każdy wie, co lubi. Nie zawsze tak jednak jest. Jest bowiem wielu ludzi, którzy wciąż szukają siebie.

Pytanie „Co tak naprawdę lubię robić?” dręczy wielu ludzi, którzy próbują znaleźć sens w swojej pracy albo po prostu taką pracę, która będzie dawała im satysfakcję. W internecie możesz śmiało zrobić test, który pokaże, w jakim kierunku masz predyspozycje, a w jakim nie. Twoje zdolności może ci odsłonić na przykład typologia osobowości Junga i oparty na niej test MBTI.

Niektórzy radzą też, by cofnąć się trochę w przeszłość i przypomnieć sobie, czym najchętniej się bawiłeś. Bo właśnie w chwilach, gdy zatracałeś się w tzw. flow, byłeś najszczęśliwszy i właśnie to sprawiało ci największą przyjemność. Nie każda z nas może dziś zostać księżniczką, ale jeśli lubiłaś malować się kosmetykami mamy albo przymierzać sukienki, może i w dorosłym życiu sprawiałoby ci przyjemność coś ze świata mody lub kosmetyki.

Dlatego warto poświęcić trochę czasu samemu sobie. Postaraj się poznać siebie i szukać odpowiedzi raczej w sobie. Kto inny miałby ci na to odpowiedzieć lepiej niż ty sam? Wybierz się na spacer na łono natury, gdzie panuje spokój i jest świeże powietrze. Albo spróbuj medytacji, o której mówi się, że często przynosi odpowiedzi. Pozwól sobie na relaks. Próbuj nowych rzeczy. Krótko mówiąc, szukaj, a kto wie, może to właśnie sam proces poszukiwań sprawi ci największą przyjemność.

💡 Wskazówka: Wciąż nie wiesz, co chciałbyś robić w życiu? Przeczytaj nasz artykuł o tym, jak znaleźć swoje powołanie.

Wartości i cele życiowe

Każdy z nas ma marzenia, a marzenia są nam potrzebne. Pchają nas do przodu i dla nich jesteśmy w stanie przesuwać swoje granice. Dlatego każdy z nas ma też jakieś cele. Swoje cele życiowe. Czyli plany i wyobrażenie o tym, czego chcemy w życiu. Co chcemy zbudować, zdobyć, odkryć, przeżyć, zrobić, jak daleko chcemy zajść i tak dalej. Warto wyznaczyć sobie cele, bo gdy człowiek ma określony kierunek, łatwiej mu się nim kierować. Gdy go nie ma, „błądzi bez celu po świecie” i często nie wie, dokąd pójść.

Jak jednak wyznaczyć sobie cele?

1. Cele powinny być realne. Zastanów się więc, czego chcesz i co z tego da się naprawdę osiągnąć.
2. Poszczególne kroki. Twoje cele nie powinny brzmieć: „chcę być bogaty”, ale powinny to być kolejne, stopniowe punkty, które doprowadzą cię tam, gdzie chcesz być.
3. Określ ramy czasowe. Wyznacz sobie cele długoterminowe i krótkoterminowe. Cele krótkoterminowe są ważne dla motywacji. Szybciej je osiągniesz, a to doda ci energii do dalszego działania.
4. Bądź elastyczny. Nikt nie powiedział, że musisz dziś wyznaczyć sobie jeden cel i trzymać się go przez całe życie. Jesteśmy ludźmi, a wszystko wokół nas zmienia się każdego dnia, dlatego nie bój się modyfikować swoich celów, gdy jest to konieczne i gdy ci to odpowiada. Nadmierna sztywność zniechęca do osiągania wyników i przynosi frustrację.
5. Wizualizuj. Sprecyzuj swoje cele, nadaj im formę i kształt. Ktoś lubi rysować i używać kolorów, ktoś inny woli Excela. Wybierz wariant, który ci odpowiada, i miej swoje cele zawsze na widoku.
6. Kategoryzuj i przypisuj wartości. Dobrze, jeśli możesz nadać swoim celom priorytety i jeśli możesz je też zmierzyć. Na przykład gdy chcesz schudnąć, warto przed dietą zrobić sobie zdjęcie sylwetki i porównać je ze zdjęciem po zakończeniu diety. Wyniki potrafią zmotywować do kolejnych kroków.
7. Oceniaj. Tak samo jak możesz zmieniać swoje cele, możesz je też kontrolować i oceniać. Sprawdzaj, czy wciąż są realne, czy nadal ci się podobają i czy robisz postępy, czy stoisz w miejscu.
8. Ta droga nie ma końca. Nieważne, ile masz lat. Nawet jeśli skończysz sześćdziesiąt, śmiało twórz nowe cele i marzenia. Nigdy nie jest za późno na nowy cel, bo jak już zostało powiedziane, to one pchają nas do przodu i dodają nam energii do życia.

💡 Wskazówka: Jak osiągnąć to, czego pragniesz? Przeczytaj nasz artykuł o tym, jak wyznaczyć sobie intencję i zdobyć to, czego naprawdę chcesz.

Autotranscendencja

Razem z wartościami życiowymi i piramidą potrzeb natrafisz także na pojęcie samotranscendencji. Samotranscendencja to coś, co nas, jak się to mówi, przekracza. Coś, co wykracza poza samą jednostkę. Samotranscendencję rozumie się raczej w wymiarze mistycznym. To doświadczenia szczytowe, w których mamy poczucie, że jesteśmy połączeni z całym Istnieniem. Chodzi o chwile niespodziewanej inspiracji lub ekstazy. To stan, w którym zapominamy o sobie, jesteśmy spontaniczni, oddani, swobodni albo pełni zabawy. Nie jest łatwo go osiągnąć, ale z drugiej strony możesz go doświadczać nawet wtedy, gdy twoje pozostałe potrzeby nie są zaspokojone. U niektórych osób doświadczenie transcendentne może bowiem pojawić się jako forma kompensacji.

Maslow umieścił samotranscendencję na umownym szczycie piramidy ludzkich potrzeb jako wyraz potrzeby duchowej, która jest nieodłączną częścią każdego człowieka. Choć zaspokojenie wszystkich potrzeb z piramidy nie jest warunkiem doświadczenia samotranscendencji, według Maslowa droga do doświadczeń szczytowych jest łatwiejsza, gdy jesteś zrealizowany, zdrowy, spełniony i masz zapewnione wszystkie podstawowe ludzkie potrzeby wymienione w jego piramidzie.

Wartości życiowe mogą się też z czasem zmieniać. Pod wpływem naszych doświadczeń, tego, jak się rozwijamy, i tego, co już przeszliśmy, w naturalny sposób zmieniamy kolejność w swojej hierarchii wartości. I właśnie potrzeba duchowa w ciągu życia naturalnie przesuwa się na wyższe miejsca. Właśnie w tym kontekście Maslow umieścił samotranscendencję na samym szczycie.