W szkołach uczy się o uzależnieniach od alkoholu, papierosów i narkotyków, ponieważ potrafią być najbardziej destrukcyjne. W ostatnich latach pojawiły się jednak nowe wyzwania. U nastolatków występuje uzależnienie od grania w gry komputerowe i nadmierne przeglądanie mediów społecznościowych.
Ten artykuł jest wyciągiem ze świetnej książki Cyfrowy minimalizm wydanej przez Jan Melvil Publishing oraz moim spojrzeniem na ten problem.
Spis treści
Czym jest cyfrowy minimalizm?
Ile razy dziennie sprawdzasz telefon komórkowy? Niektórzy z nas nawet tysiąc razy dziennie. Telefon stał się w zasadzie ich peryferium i przedłużeniem ręki. Dziesiątki rozmów i ciągłe przeglądanie mediów społecznościowych. Nowoczesne technologie zaczynają odbierać nam nasze własne życie, a my jesteśmy od nich uzależnieni.
Początkiem pokonania każdego uzależnienia jest przyznanie się do niego. Jeśli przyznamy, że niepotrzebnie spędzamy czas na telefonach i komputerach, oglądając bezwartościowe treści, to jest to pierwszy dobry krok. Problem naszego cyfrowego uzależnienia polega bowiem na tym, że nie czyni nas ono szczęśliwymi na dłuższą metę (tu widać podobieństwo do znanych już uzależnień).
Cyfrowy minimalizm, definicja:
„Sposób korzystania z technologii, w którym skupiasz się wyłącznie na niewielkiej liczbie starannie wybranych i zoptymalizowanych aktywności wspierających rzeczy, które cenisz, a ze spokojnym sercem odpuszczasz całą resztę.”
Podobnie jak w przypadku uzależnienia od alkoholu, również w przypadku uzależnienia od nowych technologii i mediów społecznościowych niektóre osoby mają większe predyspozycje, by mu ulegać. Powiadomienia z aplikacji działają na nasz mózg jak magnes i wiele osób nie potrafi oprzeć się tej przyjemności. Otwierają aplikacje i media społecznościowe, robiąc to przede wszystkim podświadomie.
Ogromną pułapką tego ciągłego śledzenia aktywności w tle czy w mediach społecznościowych jest utrata koncentracji. Takie osoby nie potrafią głęboko skupić się na jednej rzeczy i są rozkojarzone. Przekłada się to na niską wydajność w pracy i mniejszą radość z niej.
Wiele osób ma też problem z tym, że korzysta z wielu technologii i aplikacji, przez co zaśmieca sobie życie i nie ma czasu na rzeczy ważne w dłuższej perspektywie.
Cyfrowe porządki
Odruchowe zachowania, nowoczesne technologie i media społecznościowe mogą całkowicie zawładnąć naszym życiem. Cały nasz dzień składa się ze sprawdzania telefonu i krótkich reakcji na bodźce z aplikacji. Jak wielokrotnie powtarza się w książce, te impulsy znacznie zaburzają koncentrację i przeżywanie sytuacji. Krótko mówiąc, jesteśmy ciągle rozkojarzeni.
Autor opisuje w książce, jak przeprowadzić cyfrowe porządki i zacząć korzystać z technologii od nowa, w bardziej odpowiedzialny sposób. Już we wstępie wyjaśnia, że eliminowanie pojedynczych nawyków i serwisów niezbyt się sprawdza. Znacznie skuteczniejszy jest 30-dniowy cyfrowy post i staranna ocena korzyści płynących z poszczególnych technologii.
W pierwszym kroku ważne jest, by określić wszystkie technologie, które chcesz ograniczyć. Chodzi przede wszystkim o:
- Aplikacje internetowe
- Media społecznościowe
- Strony internetowe
- Aplikacje w telefonie
- Wiadomości
- Gry
- Netflix i inne podobne platformy
Cyfrowe porządki mają ambitniejszy cel niż cyfrowy detoks czy post. Chodzi o to, abyś wykorzystał 30 dni bez technologii na przegląd swojego cyfrowego życia i zostawił w nim tylko naprawdę przydatne i wartościowe elementy. Równie ważnym zadaniem podczas cyfrowych porządków jest szukanie zajęć, którymi wypełnisz nowo zyskany czas. Dobrym wyborem jest długie i skupione czytanie.
Ostatnim etapem cyfrowych porządków jest powrót do wybranych technologii, które spełniają nasze nowo przyjęte standardy i naprawdę wspierają nasz rozwój oraz rozrywkę. Każdą z tych technologii powinniśmy starannie przeanalizować i sprawdzić, czy wydaje nam się przydatna.
Ograniczenie nowoczesnych technologii może cię uspokoić i wyraźnie poprawić na przykład jakość snu, którą może zaburzać skupianie uwagi przed snem na ekranie telefonu czy niebieskie światło.
ZEGAREK: W jaki sposób zegarek może przyczynić się do twojej większej cyfrowej wolności? Młodsze pokolenie nie nosi zegarków i korzysta wyłącznie z telefonu, przy którym sprawdzanie godziny zawsze łączy z innymi czynnościami. Kupno zegarka może więc osłabić nasze uzależnienie od telefonu, ale jeszcze lepiej jest pozbyć się kompulsywnej potrzeby ciągłego sprawdzania czasu. Apple i inne firmy technologiczne postawiły teraz na masowe wprowadzenie smartwatchy.
Media społecznościowe
Nowoczesne media społecznościowe są z nami naprawdę od niedawna, a mają ogromny wpływ na dzisiejsze życie ludzi, gospodarkę i zachowania. Ich korzyści są dyskusyjne. Autor książki pisze, że media społecznościowe wdzierają się w nasze życie dzięki presji kulturowej i niejasnej obietnicy wartości.
Nowoczesny marketing, wyzwalacze i system mediów społecznościowych są skrojone dokładnie pod ludzki mózg, który po prostu się od nich uzależnia.
Wielu z nas na pewno zapyta: jak mam ograniczyć technologie, skoro pracuję i zarabiam w internecie? Cyfrowy minimalizm nie powinien wpływać na karierę. Chodzi przede wszystkim o ograniczenie czynności, które wręcz hamują nas w pracy albo odbierają nam czas na regenerację. Tysiące ludzi rano najpierw zaglądają na Facebooka i w ten sposób wypełniają sobie czas pracy. Potem spędzają na Facebooku przerwę obiadową, a co gorsza, mają Facebooka i inne rozpraszające strony stale otwarte na pasku.
Co wynieść z książki Cyfrowy minimalizm?
- Większą czujność wobec nowoczesnych technologii i głębszą refleksję nad swoim życiem, nawykami i spędzaniem wolnego czasu.
- Nowoczesne technologie odbierają nam głęboką koncentrację i pracę.
- Refleksja nad własnymi wartościami i radościami.
- Szukanie hobby, zainteresowań i spełnienia w życiu.
Ocena książki Cyfrowy minimalizm
Dużym minusem jest to, że autor nie ma żadnych mediów społecznościowych ani większego doświadczenia w korzystaniu z nich. Zawsze bardziej wierzysz ćpunowi, z którym było naprawdę źle, że bez narkotyków jest lepiej, niż księdzu katolickiemu, który nigdy nie skosztował nawet kuszącego smaku piwa.
Uważam ten problem za bardzo aktualny, więc każdy może znaleźć w nim coś dla siebie. Minimalną korzyścią jest owo uświadomienie sobie, że ciągłe sprawdzanie telefonu i korzystanie z dziesiątek aplikacji nie wnosi do naszego życia żadnej trwałej wartości. Wręcz przeciwnie, odciąga nas od skupionej pracy, a także od beztroskiego odpoczynku czy rozrywki. Media społecznościowe stały się standardem i człowiek bez nich jest w dzisiejszym świecie częściowo odizolowany i poza obiegiem, co jest drugą stroną medalu.
Książka jest o tym, by spojrzeć we własne lustro. O samoocenie i autorefleksji nad codziennym życiem oraz zastanowieniu się nad współczesnymi nawykami. Cyfrowy minimalizm poleciłbym każdemu, kto chłonie nowe zdobycze techniki pełnymi garściami i patrzy w telefon częściej niż trzy razy na godzinę. Dla pozostałych może to być socjologiczne studium nowego świata. Temat jest jednak tak aktualny i palący, że dotknie zdecydowaną większość czytelników.
