Na pewno już nieraz słyszałeś o sobie, że jesteś albo rannym ptaszkiem, albo nocną sową: rano wstajesz wcześnie i wieczorem wcześniej kładziesz się spać albo nie znosisz porannego wstawania i dlatego nie śpisz do późnej nocy. Taki opis to jednak tylko połowa prawdy o twoim rytmie snu. Aby ustawić dzień tak, by wycisnąć z niego jak najwięcej, musisz poznać swój chronotyp. Sprawdź, czy jesteś delfinem, lwem, niedźwiedziem czy wilkiem.
Spis treści
Czym jest chronotyp i jak może nam pomóc?
Chronotyp to wewnętrzny zegar biologiczny, który ma swój własny czas wpływający na sen i czuwanie. Nawet o 6 rano jedna osoba może odczuwać zmęczenie, a druga przypływ energii. Aby dobrze zorganizować dzień, bardzo ważne jest poznanie własnego chronotypu. W przeciwnym razie łatwo może się zdarzyć, że w środku dnia dopadnie cię nieznośne zmęczenie, niewiele się wyśpisz i zabraknie ci produktywności wtedy, kiedy jest potrzebna. W dzisiejszych zabieganych czasach bardzo trudno dopasować plan dnia do chronotypu, ale jeśli masz taką możliwość, warto z niej skorzystać, bo będzie ci się żyło znacznie lepiej.
Jeśli prowadzisz własną firmę, masz wygraną w kieszeni! Możesz wszystko dopasować do siebie, co jest ogromną zaletą. Najpierw trzeba poznać własny zegar biologiczny, a potem umieć z nim pracować. Możliwe, że najbardziej będzie ci odpowiadać praca w nocy, dlatego nie warto budzić się ze słońcem, bo w ten sposób odbierasz sobie sen. Zapomnij o zasadzie, że kto rano wstaje, ten więcej zdziała, i skup się na własnym ciele.
Jeśli będziesz trzymać się swojego chronotypu, będziesz produktywnie pracować i mieć mnóstwo energii, przy lekkim zmęczeniu odpoczniesz, a w nocy porządnie się wyśpisz. Brzmi jak wszystko, czego potrzebujesz, prawda? Przeczytaj charakterystyki i zacznij żyć tak, jak jest dla ciebie najlepiej.
Życie w zgodzie z własnym chronotypem zapewni ci:
- dobry sen,
- wystarczający odpoczynek, gdy dopada cię zmęczenie,
- przypływ energii,
- produktywność w czasie pracy.
4 rodzaje chronotypu, który jest twój?
Przyjrzyjmy się im. Istnieją 4 chronotypy, nazwane od zwierząt i ich cyklu snu i czuwania. To lew, niedźwiedź, delfin i wilk. Każdy z nas należy do jednego z nich i w zależności od tego o określonych porach dnia jest albo zmęczony, albo pełen energii. Niezależnie od tego, czy się uczysz, czy pracujesz, określenie chronotypu może pomóc ci osiągać lepsze wyniki i zyskać więcej spokoju. Przeczytaj, co jest typowe dla poszczególnych typów, i odnajdź siebie.
1. Chronotyp, lew
Lew to typowy ranny ptaszek, któremu nie przeszkadza wstawanie w naprawdę wczesnych godzinach. Wręcz przeciwnie, po przebudzeniu z energią rzuca się w wir zadań zaplanowanych na dany dzień. Najwyższą produktywność obserwujemy przed obiadem. Potem przychodzi zmęczenie, które osiąga szczyt około godziny 20, kiedy dzień lwa powoli dobiega końca. Ich higiena snu zaczyna się około godziny 21, a około 22 powinni kłaść się do łóżka, aby zdążyć przespać 8 godzin. Zarywanie nocy i nocne życie nie są dla nich, wolą cieszyć się wschodem słońca i spokojnymi porankami, które są dla nich idealne także na uprawianie sportu. To urodzeni przywódcy i przedsiębiorcy odnoszący sukcesy.
Wskazówki dla lwa:
- już przed obiadem możesz zrobić wiele rzeczy, dlatego skup się na najtrudniejszych zadaniach,
- najlepiej myśli ci się między 13.00 a 17.00, wymyślaj nowe rzeczy i stawiaj na kreatywność,
- po 17.00 już nic nie rób, odpoczywaj albo wybierz się do przyjaciół.
2. Chronotyp, niedźwiedź
Jak wszyscy dobrze wiedzą, niedźwiedzie lubią spać. Ich cykl wyznacza rytm słońca: gdy wschodzi, wstają, a gdy zachodzi, zasypiają. Nie przeszkadza im wcześniejsze wstawanie i nie mają problemu z zasypianiem, jednak muszą przespać 8 godzin, inaczej bywają zmęczeni. Ich chronotypem kieruje się większość firm (niestety), dlatego funkcjonują głównie w ciągu dnia. Niedźwiedzie są najbardziej produktywne rano, a między 14.00 a 16.00 dopada je zmęczenie. Gdy tylko zajdzie słońce, udają się na spoczynek, więc podobnie jak lwy rzadko zarywają noce. Osoby z chronotypem niedźwiedzia cechuje komunikatywność, często są to ekstrawertycy.
Wskazówki dla niedźwiedzia:
- rano wykonaj jak najwięcej pracy, to pora twojej największej produktywności,
- gdy po południu poczujesz zmęczenie, zdrzemnij się chwilę albo po prostu się połóż, aby znów nabrać sił,
- nie kładź się spać po 23.00, bo rano może ci brakować sił, a sen jest dla ciebie bardzo ważny.
3. Chronotyp, delfin
Tylko 10 % populacji ma chronotyp delfina. Te osoby są inteligentne, kreatywne i pracują przeważnie w nocy. Ich pobudkę najlepiej zaplanować na później, mniej więcej po siódmej. Po przebudzeniu mają zwykle dużo energii, którą powinny wykorzystać na jakąś kreatywną pracę. Ich umysł jest pełen pomysłów, ale zbyt rozbiegany, by się skupić.
Po obiedzie przychodzi lekkie zmęczenie, dlatego w tych godzinach powinny wybierać lżejszą pracę. Pod wieczór i w nocy pojawia się druga fala energii, którą znów mogą wykorzystać do pracy. Umysł jest już wtedy spokojniejszy, więc praca idzie sprawniej. Optymalna pora na pójście do łóżka to około północy. Dla tego chronotypu typowe są też roztargnienie i pochopność, a do tego często pojawiają się zaburzenia snu, takie jak bezsenność. Podobnie jak delfiny, śpią tylko połowicznie, aby w razie ataku rekina móc zareagować.
Wskazówki dla delfina:
- rano zajmij się kreatywnymi zadaniami, daj zajęcie głowie,
- trudniejsze zadania zaplanuj na drugą falę energii, czyli późne popołudnie,
- dbaj o higienę snu, w przeciwnym razie zasypianie i wstawanie mogą stać się dla ciebie koszmarem.
4. Chronotyp, wilk
Ostatnim typem jest wilk, który występuje u mniej więcej 15 % populacji. Prowadzi nocne życie, nie znosi porannego wstawania, dlatego idealne są dla niego nocne zmiany. Energia pojawia się około południa, kiedy większość wilków też wstaje. Między 14.00 a 17.00 zaczynają odczuwać lekkie zmęczenie i ponownie ożywają po 17.00. Spać chodzą dopiero po północy, dlatego pobudka przed 9.00 rano jest dla nich nie do pomyślenia. Osoby z chronotypem wilka to często introwertycy, co logicznie wynika z ich rytmu snu. Są też odważne i pełne emocji.
Wskazówki dla wilka:
- przy pierwszej fali energii skup się na trudnych zadaniach,
- po południu raczej odpoczywaj,
- wieczorem zabierz się za resztę zadań i opracowuj strategie, to czas twojej kreatywności.
Jak w praktyce dostosować się do chronotypu?
Skoro już wiesz, jaki jest twój chronotyp, pora dopasować do niego styl życia. Jak to jednak osiągnąć? Jeśli prowadzisz własną firmę, sprawa jest prosta, wszystko można dopasować. Niektórzy przedsiębiorcy mogą jednak mieć ten sam problem co pracownicy etatowi, jeśli pracują z ludźmi (kosmetyczki, fryzjerki, trenerzy). W takim przypadku trzeba znaleźć sposób na zachowanie równowagi : wstawaj rano później, żeby móc pracować w nocy, albo odwrotnie, przenieś pracę na rano, żeby móc wcześnie kłaść się spać.
Pracownicy nie mogą do końca sami ustalać warunków, ale w niektórych miejscach da się uzgodnić, czy bardziej odpowiadałaby ci poranna, popołudniowa czy nocna zmiana. Jeśli szef nie chce dopasować pracy do ciebie, szukaj miejsca, w którym jest taka możliwość, albo zacznij pracę wykonywaną wyłącznie w preferowanych przez ciebie godzinach. Walka z chronotypem się nie opłaca i w przyszłości może przysporzyć wielu problemów, bo jak dobrze wiesz, sen jest bardzo ważny, a nie chodzi tylko o to, by spać 8 godzin na dobę, ale by dobrze się wysypiać. Jeśli po 8 godzinach budzisz się bez sił, coś jest nie tak. Skup się na swoim chronotypie i dostosuj się do niego, na ile to tylko możliwe.
Normalne jest też, że chronotypy w ciągu życia nieco się zmieniają. Nie oznacza to jednak, że wilk stanie się lwem, raczej przesuwają się godziny: w okresie dojrzewania chcemy później chodzić spać, a na starość wcześniej wstawać, bo tak po prostu działa nasz organizm. Z pewnością nie oznacza to jednak, że jeden chronotyp zmienia się w inny, jedynie dostosowuje się on do etapów życia.
💡 Wskazówka: Aby mieć całkowitą pewność, zrób test i sprawdź, czy naprawdę masz taki chronotyp, jak myślisz.
