Przywództwo to coś więcej niż stanowisko, to sposób myślenia i zachowania. Jeśli ty również pełnisz funkcję kierowniczą, z pewnością czasem zadajesz sobie pytanie, jak lepiej wykonywać swoje obowiązki. Czy zdarzyło ci się kiedyś przyjrzeć swojemu stylowi kierowania ludźmi?
Twoje zdolności przywódcze wpływają na sukces twojego zespołu lub firmy. Podobnie jak inne umiejętności menedżerskie, możesz jednak stale je doskonalić i rozwijać.
Spis treści
Jak kierować ludźmi?
Spróbuj przypomnieć sobie najlepszego szefa, z jakim kiedykolwiek przyszło ci pracować. Co było takiego świetnego we współpracy z nim? Może często był w dobrym nastroju, słuchał opinii innych, a gdy pojawiały się problemy, zamiast krzyczeć, skupiał się na szukaniu rozwiązań. W efekcie motywacja ci dopisywała, praca sprawiała ci przyjemność i nie stresowała, a cały zespół dobrze sobie radził.
Teraz spróbuj przypomnieć sobie najgorszego szefa, z jakim kiedykolwiek przyszło ci pracować. Prawdopodobnie często był w złym nastroju, miał nierealistyczne wymagania i nigdy niczego porządnie ci nie wyjaśniał. Pod jego kierunkiem pracowało się ciężko, ale brakowało ci docenienia. Wyniki zespołu były tylko krótkotrwałe, pracownicy przychodzili do pracy zestresowani, szybko się wypalali, a skład zespołu bardzo często się zmieniał.
Kontrast między tymi dwoma przykładami przełożonych jest wyraźny i potwierdza, że nastrój lidera może wywołać reakcję łańcuchową, która wpływa nie tylko na morale, ale także na produktywność i ostateczny wynik zespołu. Skuteczny lider powinien więc umieć zarządzać własnymi emocjami i odczytywać emocje innych ludzi. Oznacza to rozwijanie inteligencji emocjonalnej (EQ).
Wykorzystanie inteligencji emocjonalnej w kierowaniu ludźmi
Wysoka inteligencja emocjonalna jest bowiem jednym z najważniejszych filarów skutecznego kierowania ludźmi. Jeśli więc chcesz dobrze kierować, musisz rozumieć własne emocje, a także emocje osób, którymi kierujesz. Aby zespół ci ufał, rozumiał cię i był gotów za tobą podążać, powinna istnieć między wami pewna podstawowa relacja i emocjonalne porozumienie.
Przykład:
Kluczowe jest nauczenie się odczytywania sytuacji i nastroju emocjonalnego zespołu. Jeśli lider będzie na przykład nieustannie optymistyczny bez względu na okoliczności w zespole, może wyrządzić więcej szkody, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Gdyby np. ogłosił redukcję etatów słowami: „Co za piękny dzień! Zobaczmy listę osób, które musimy zwolnić, żeby obniżyć koszty! Po prostu trzeba to zrobić. Nie dajcie sobie przez to zepsuć humoru!”, członkowie zespołu po takiej rozmowie czuliby niechęć i rozczarowanie, a ich szacunek do tego lidera by zmalał.
Ten przykład wyraźnie pokazuje, jak to może wyglądać w sytuacjach, gdy lider nie ma wystarczającej świadomości społecznej i inteligencji emocjonalnej, by zrozumieć aktualną atmosferę w zespole, dostroić się do niej i samodzielnie zarządzać swoimi emocjami.
💡 Wskazówka: Przeczytaj też, dlaczego inteligencja emocjonalna jest kluczowa dla sukcesu?
6 stylów kierowania ludźmi
Daniel Goleman, Richard Boyatzis i Annie McKee opisali sześć emocjonalnych stylów przywództwa w swojej książce z 2002 roku „Primal Leadership”. Każdy styl przywództwa w inny sposób wpływa na emocje ludzi i każdy ma swoje mocne i słabe strony. Który styl jest ci najbliższy i jak rozwijać pozostałe?
1. Wizjonerski styl przywództwa
„Chodź ze mną.”
Wizjonerscy liderzy są bardzo empatyczni i inspirujący. Skupiają się na długoterminowych planach organizacji i przedstawiają wizję tak, by członkowie zespołu czuli się zainspirowani i rozumieli, jakie korzyści przyniesie im efekt końcowy. Wizjonerscy liderzy są otwarci na ciekawe propozycje i eksperymenty, mówią zespołowi, dokąd ma zmierzać, ale nie narzucają, jak ma tam dotrzeć. Jednoczą członków zespołu i zachęcają ich, by do osiągnięcia celu wykorzystywali także własną inicjatywę i pomysły.
👉 Kiedy stosować:
Przywództwo wizjonerskie jest najskuteczniejsze wtedy, gdy firma potrzebuje nowej wizji i zmiany kierunku. Sprawdza się jednak dobrze tylko wtedy, gdy zespół nie jest bardziej doświadczony niż jego lider. W takich przypadkach lepiej pasuje przywództwo demokratyczne. Choć przywództwo wizjonerskie może dawać najlepsze wyniki spośród wszystkich 6 stylów, nie należy z nim przesadzać. Stosowanie wyłącznie stylu wizjonerskiego może skutkować brakiem uwagi wobec działań krótkoterminowych i kwestii operacyjnych. Przesadnie wizjonerski lider może też wydawać się swojemu zespołowi arogancki.
👉 Jak rozwijać:
Jeśli chcesz opanować wizjonerski styl przywództwa, skup się na poszerzaniu swojej wiedzy specjalistycznej, pracuj nad doskonaleniem umiejętności komunikacyjnych i prezentacyjnych oraz rozwijaj swoją inteligencję emocjonalną.
2. Coachingowy styl przywództwa
„Spróbuj.”
Przywództwo w stylu coachingu łączy osobiste cele członków zespołu z celami organizacji. Ten styl jest pozytywny, empatyczny, motywujący i skupia się przede wszystkim na rozwoju członków zespołu tak, by stawali się lepszymi ludźmi i profesjonalistami. Lidera, który jest coachem, wyróżnia budowanie relacji, tworzenie zaufania i wzmacnianie motywacji. Dzięki temu stylowi możesz wspierać w swoim zespole zaangażowanie i wysoką lojalność oraz stworzyć świetny grunt pod przyszłe plany.
👉 Kiedy stosować:
Coachingowy styl przywództwa sprawdza się, gdy masz w zespole osoby, które potrzebują rozwijać swoje umiejętności i pewność siebie. Osoba objęta coachingiem musi jednak być dobrze zmotywowana i otwarta na informację zwrotną. Narzucanie coachingu komuś, kto uważa, że nie ma się od ciebie czego uczyć, może przynieść negatywne skutki. Pamiętaj też, że coaching jest czasochłonny i wymaga od lidera wielu umiejętności.
👉 Jak rozwijać:
Jeśli chcesz rozwijać styl coachingowy, opanuj umiejętności mentoringu. Ważne jest też dobre poznanie ludzi w twoim zespole i utrzymywanie z nimi kontaktu, aby dostroić się do ich potrzeb i wyczuć, kiedy potrzebują wskazówek lub rady.
3. Afiliacyjny (przyjacielski) styl przywództwa
„Ludzie są najważniejsi.”
Przywództwo afiliacyjne skupia się na relacjach i ludziach. Wspiera harmonię w zespole, buduje więzi i sprzyja rozwiązywaniu konfliktów. Liderzy afiliacyjni koncentrują się na zaufaniu i emocjach. Dają członkom zespołu dużo informacji zwrotnej, uznania i nagród, co pomaga budować ducha zespołu i jego spójność. Stosowanie stylu afiliacyjnego prowadzi do stworzenia rodzinnej atmosfery w zespole, wzajemnego poznawania się i szacunku.
👉 Kiedy stosować:
Afiliacyjny styl kierowania ludźmi sprawdza się przy rozwiązywaniu napięć lub konfliktów w zespole, gdy zaufanie zostało nadszarpnięte albo gdy zespół jest zestresowany. Nadmierne stosowanie przywództwa afiliacyjnego ma jednak również swoje minusy. Jeśli zaprzyjaźnisz się ze swoimi podwładnymi, może to prowadzić do lęku przed konfliktami i niższej produktywności, ponieważ przyjaźń stanie się dla ciebie głównym priorytetem. Jeśli ponadto, stosując ten styl, zabraknie ci szczerości i autentyczności, możesz wypadać w oczach innych nieszczerze i ludzie w zespole nie będą ci ufać.
👉 Jak rozwijać:
Przywództwo afiliacyjne wymaga dużej dawki empatii i inteligencji emocjonalnej. Jeśli chcesz stosować ten styl, musisz umieć docenić pracę innych i dobrze rozumieć ich potrzeby emocjonalne. Naucz się też, jak rozwiązywać konflikty i jak zachować optymizm.
4. Demokratyczny styl przywództwa
„Co o tym myślicie?”
Demokratyczny styl przywództwa skupia się na współpracy. Buduje zaufanie i angażuje wszystkich członków zespołu w podejmowanie decyzji, przy czym ostatnie słowo należy do lidera. Demokratyczni liderzy kładą nacisk na słuchanie i potrafią połączyć szerokie spektrum pomysłów i opinii pracowników oraz wszystkich zaangażowanych stron tak, by osiągnąć wyznaczony cel. Ten styl prowadzi do dużego zaangażowania i determinacji w zespole oraz motywuje ludzi do robienia tego, czego chcesz, ale w sposób, w jaki oni chcą to robić.
👉 Kiedy stosować:
Demokratyczny styl kierowania ludźmi sprawdza się, gdy potrzebujesz pobudzić kreatywność i generowanie pomysłów. To także sposób, by poznać opinię swojego zespołu, gdy nie masz pewności. Wadą stylu demokratycznego jest to, że wydaje się zbyt pobłażliwy i powolny, gdy chcesz podejmować szybkie decyzje. Ten styl nie sprawdza się również w sytuacjach, gdy członkowie zespołu nie mają wiedzy potrzebnej, by wnosić wartościowy wkład w proces decyzyjny.
👉 Jak rozwijać:
Jeśli chcesz stosować demokratyczny styl przywództwa, angażuj członków zespołu w rozwiązywanie problemów i podejmowanie decyzji oraz ucz ich umiejętności, których do tego potrzebują. Postaraj się też doskonalić aktywne słuchanie i umiejętności facylitacji.
5. Styl przywództwa nadający tempo
„Rób to, co ja, teraz!”
Ten styl kierowania ludźmi kładzie nacisk na wydajność i realizację celów. Lider wyznacza tempo pracy, sam dając innym przykład. Dąży do perfekcji i oczekuje od innych, że będą pracować ciężko i równie wydajnie jak on. Przywództwo nadające tempo motywuje innych do podejmowania wyzwań i realizacji celów, daje poczucie sukcesu i kompetencji. To podejście sprawdza się w przypadku wysoko kompetentnych i zmotywowanych zespołów, które pracują przy napiętych terminach.
👉 Kiedy stosować:
Styl przywództwa nadający tempo stosuj w sytuacji, gdy musisz szybko osiągnąć dobre wyniki i zrobić postęp w pracy. Sprawdzi się na przykład przy tworzeniu nowego produktu lub usługi. Zbyt częste korzystanie z tego stylu może jednak prowadzić do wypalenia, wyczerpania i dużej rotacji pracowników. Członkowie zespołu mogą bowiem mieć poczucie, że wymagania dotyczące wydajności wykraczają poza to, co możliwe. Nie jest to więc styl, który da się utrzymać na dłuższą metę.
👉 Jak rozwijać:
Ponieważ ten styl koncentruje się na wysokiej wydajności, naucz się, jak poprawić jakość pracy swojego zespołu za pomocą specjalnych technik, takich jak np. metoda Kaizen. Ćwicz też swoje umiejętności coachingu i motywowania pracowników.
6. Dyrektywny styl przywództwa
„Rób, co ci każę.”
Liderzy dyrektywni stosują nakazowe podejście. Ich przywództwo opiera się na jasnych zasadach, określeniu ról, poleceniach i ścisłej kontroli. W tym stylu lider podejmuje wszystkie decyzje i wydaje zespołowi polecenia bez wyjaśnień. Liderzy dyrektywni potrafią dobrze reagować w czasie kryzysu lub zainicjować zmianę. Dla wielu osób na stanowiskach kierowniczych ten styl jest obrazem tego, jaki powinien być dobry szef. To oczywiście duży błąd.
👉 Kiedy stosować:
Styl dyrektywny sprawdza się wtedy, gdy trzeba podjąć szybką decyzję, a ty masz największą wiedzę o sytuacji. W sytuacjach krytycznych może ograniczyć panikę dzięki bardzo jasnym zasadom. Styl dyrektywny można też stosować w pracy z niedoświadczonymi i nowymi członkami zespołu albo w konfrontacji z problematycznymi pracownikami. Poza takimi sytuacjami nadmiernie dyrektywny styl wywołuje niezgodę, a członkowie zespołu czują się nieszanowani, prześladowani i przytłoczeni. Pamiętaj, że dyrektywny styl przywództwa łatwo nadużyć i należy go stosować tylko wtedy, gdy jest to absolutnie konieczne.
👉 Jak rozwijać:
Jeśli chcesz skutecznie stosować dyrektywny styl przywództwa, naucz się działać pod presją, radzić sobie z kryzysem i budować autorytet.
Jak stosować style przywództwa?
Wśród opisanych wyżej stylów przywództwa na pewno znalazłeś ten, z którym najbardziej się utożsamiasz, często go stosujesz i który pasuje do twojej osobowości. Do skutecznego zarządzania ludźmi ważne jest jednak, aby opanować wszystkie metody przywództwa i stosować je w zależności od sytuacji.
Zasada jest taka, że styl nadający tempo i styl dyrektywny należy stosować oszczędnie, natomiast wizjonerski, demokratyczny, afiliacyjny i coachingowy styl przywództwa warto stosować regularnie i w większym zakresie, ponieważ wspierają motywację i zwiększają produktywność.
Strategiczny wybór stylu przywództwa polega na dobraniu go do sytuacji, nastroju zespołu, zaangażowanych osób, bieżącego tematu itp. Jeśli skupisz się na stosowaniu tylko jednego stylu w każdych okolicznościach, najprawdopodobniej czeka cię porażka. Inspirację i więcej ciekawych informacji znajdziesz w książkach o przywództwie, takich jak np. popularna książka Daniela Golemana Jak się stać prawdziwym liderem.
Twoja osobowość i doświadczenie wpływają na twój styl przywództwa. Poznając wszystkie sześć stylów przywództwa, możesz rozpoznać obszary, w których możesz poprawić lub poszerzyć swój własny styl. Niektóre metody przywództwa mogą też pomóc ci lepiej zrozumieć, jak pracować z ludźmi, i łatwiej realizować twoje bieżące cele.
💡 Wskazówka: Przeczytaj też artykuł: Czy twój szef jest psychopatą? lub Najciekawsze kursy edukacyjne z zakresu rozwoju.
