Wszyscy czasem kłamiemy, ale to, co potrafi pokazać tak zwany patologiczny kłamca, wykracza poza wszelkie wyobrażenia o „okazjonalnym naginaniu prawdy” przez zwykłego człowieka. Istnieje ogromna różnica między kimś, kto od czasu do czasu podkoloryzuje prawdę, żeby wydać się ciekawszym, a osobą, której patologiczne kłamanie dotyczy najbardziej banalnych sytuacji w codziennym życiu. Takie osoby możemy nazwać patologicznymi, chronicznymi lub notorycznymi kłamcami. Potocznie przyjęło się też określenie bajkopisarz.
Typowy patologiczny kłamca potrafi zmyślić:
- Ile pieniędzy wydał na obiad w restauracji,
- Ile zapłacił za ubrania (×3),
- Kiedy ostatnio kąpał swojego psa,
- Czy wyrzucił z bagażnika worek ze śmieciami,
- Czy odebrał ubrania z pralni przed pracą, czy po niej.
Nieistotne drobiazgi, myślisz? Nie dla patologicznego kłamcy. On żyje w przekonaniu, że każde jedno zdanie ma strategiczny wpływ na jego życie. Dlatego zmyśla i w ten sposób próbuje poprawić swój wizerunek w oczach innych. Każdej minuty każdego dnia zastanawia się, jak wyłgać się z konkretnych sytuacji, choć często w ogóle nie zdaje sobie z tego sprawy.
🎓 Ciekawostka: Patologiczny kłamca nie stąpa twardo po ziemi i naprawdę wierzy w nieprawdy, które wypowiada. Najczęściej ucieka się do kłamstw po to, by podbudować nadszarpniętą pewność siebie i poprawić swój status społeczny.
Poświęć 5 minut na ten artykuł i dowiedz się, jak wejść do głowy patologicznemu kłamcy. Chcesz wiedzieć, jak przyłapać kłamcę? Podpowiem ci, jak to zrobić.
💡 Wskazówka: Patologiczny kłamca powinien zacząć od lektury książek o rozwoju osobistym i samopoznaniu. Najpierw musi przyznać, że ma problem, a dopiero potem go rozwiązywać.
Spis treści
Edukacyjny kącik fantasty, zrozummy istotę patologicznego kłamania!
Nie bój się, nie zanudzę cię na śmierć suchymi faktami! Opowiedzmy sobie kilka soczystych plotek o kłamaniu, w niektórych może nawet rozpoznasz samego siebie.
🗣️ Psycholodzy wprowadzają w temat takimi słowami: Patologiczne kłamanie, czyli mitomania, to chroniczny przymus mówienia nieprawdy nawet w błahych sytuacjach, w których tak naprawdę o nic nie chodzi. U tych osób chroniczne kłamanie jest jak niekontrolowane uzależnienie i jest głęboko zakorzenione. W przeciwieństwie do kłamstwa z litości, którego celem jest ochrona uczuć odbiorcy i niesprawienie mu przykrości, chroniczne kłamstwo najwyraźniej powstaje bez wyraźnego powodu. Właśnie dlatego tak trudno przyłapać kłamcę na kłamstwie i znaleźć właściwy sposób zachowania, gdy natrafisz na taką osobę.
Patologiczni kłamcy mogą więc, ale nie muszą, mieć łatwe do rozpoznania powody kłamstw. Niektórzy specjaliści mówią jednak o swego rodzaju „przymusie”. Obok znanych przyczyn chronicznego kłamania, takich jak:
- Chęć wyjścia z sytuacji jako bohater,
- Chęć zdobycia sympatii otoczenia,
- Chęć zasłużenia na współczucie otoczenia,
- Chęć uniknięcia nagany za błąd,
istnieją też słabiej zbadane przyczyny, i to czysto neurologiczne. Według psychiatrów po patologiczne kłamstwo mogą sięgać osoby, które:
- Doznały uszkodzenia mózgu, np. w wypadku,
- Zachorowały na kleszczowe zapalenie mózgu,
- Cierpią na antyspołeczne zaburzenie osobowości (tzw. socjopaci),
- Mają nieprawidłowy poziom kortyzolu.
Wszystkie drogi prowadzą do kłamcy, czyli „Jakie inne pojęcia wiążą się z kłamstwem?”
Patologiczny kłamca to termin fachowy, faktycznie obecny w podręcznikach psychologii. W temacie „prawda i kłamstwo” znajdziesz wiele innych pojęć i nie wszystkie oznaczają to samo. Dlatego teraz przyjrzymy się im bliżej i je wyjaśnimy.
Zajmie to tylko kilka minut, obiecuję!
Pseudologia phantastica, czyli kłamstwo fantastyczne
Kłamstwo fantastyczne (zmyślanie) jest najbliższe pojęciu mitomanii, czyli patologicznemu kłamaniu jako takiemu. Dotyczy go większość wymienionych wyżej punktów, a co najmniej jedną rzecz oba terminy mają wspólną:
Osoba cierpiąca na kłamstwo fantastyczne (w przeciwieństwie do oszustów) nie chce nikogo skrzywdzić ani nikomu zaszkodzić. Po prostu ma natrętne przekonanie, że jej życie jest tak nieciekawe, a osobowość tak nudna, że musi upiększać rutynowe wydarzenia ze swojego życia.
🗣️ Prof. MUDr. Cyril Höschl, DrSc, mówi: U około 40 % osób cierpiących na kłamstwo fantastyczne w tle występuje pewna nieprawidłowość w EEG, czyli uraz głowy lub infekcja ośrodkowego układu nerwowego. Niektórzy są świadomi swoich kłamstw, inni nie. Ich opowieści bywają fantasmagoryczne i wręcz niewiarygodnie olśniewające. Niemal u wszystkich można zaobserwować habituację kłamania, czyli wiarę, że ich wymysły są w rzeczywistości prawdziwe.
Pseudologię fantastyczną bardzo trudno zdiagnozować, ponieważ może (choć nie musi) być częścią innych zaburzeń, takich jak:
- Zaburzenie antyspołeczne = osoba za pomocą kłamstw manipuluje innymi (czyli socjopata),
- Zaburzenie z pogranicza (borderline) = osoba demonstruje cierpienie i niezrozumienie, których doświadcza ze strony innych,
- Zaburzenie narcystyczne = osoba gloryfikuje samą siebie,
- Zaburzenie histrioniczne = osoba lubi się popisywać, byle tylko przyciągnąć uwagę otoczenia.
🎓 Ciekawostka: Farmakoterapia jest w przypadku kłamstwa fantastycznego całkowicie nieskuteczna. Jeśli „zdrowa osoba” zetknie się z fantastą, sama powinna podjąć psychoterapię, podczas której nauczy się „wierzyć kłamcy jak najmniej i zrozumieć, że w gruncie rzeczy to nie jego wina”.
Zespół Münchhausena, czyli syndrom barona Münchhausena
Nie mniej ciekawym elementem patologicznego kłamania jest tzw. syndrom barona Münchhausena. O co chodzi? Osoby cierpiące na to zaburzenie psychiczne systematycznie zachowują się tak, jakby miały jakąś chorobę fizyczną, choć na nic nie chorują.
🎓 Ciekawostka: Nazwa choroby pochodzi od barona Münchhausena, niemieckiego oficera z XVIII wieku, który słynął z koloryzowania swoich opowieści i wyolbrzymiania dolegliwości zdrowotnych.
Większość objawów zespołu Münchhausena wiąże się z zaburzeniami fizycznymi: osoby te potrafią wywołać u siebie nawet gorączkę, problemy żołądkowe czy bóle w klatce piersiowej. Według psychologów „chorzy zmyślają lub koloryzują różne problemy zdrowotne, byle tylko zwrócić na siebie uwagę (i współczucie) otoczenia, czyli oczywiście rodziny, ale też np. personelu medycznego.”. Poza tym są zdolni do znacznie poważniejszych przewinień, np. sami robią sobie krzywdę albo celowo fałszują wyniki badań (na przykład zanieczyszczają pobrany mocz brudem).
Możliwe sygnały ostrzegawcze zespołu Münchhausena:
- Niespójny wywiad lekarski,
- Niejasne objawy chorób (które w dodatku w tajemniczy sposób nasilają się po rozpoczęciu leczenia),
- Przewidywalne nawroty po zakończeniu ostatniego leczenia,
- Rozległa wiedza medyczna (i podręcznikowe posługiwanie się terminologią),
- Liczne blizny (po niepotrzebnych zabiegach chirurgicznych),
- Wymyślanie nowych objawów przy ujemnych wynikach badań,
- Objawy pojawiające się tylko wtedy, gdy „pacjent” jest otoczony innymi ludźmi,
- Gotowość do poddawania się nawet nieprzyjemnym badaniom (i operacjom),
- Niechęć pacjenta do zapoznania lekarza z członkami rodziny,
- Problemy z autorefleksją i tożsamością.
Zastępczy zespół Münchhausena
Trzeba wspomnieć także o szczególnej odmianie syndromu barona Münchhausena, czyli o zastępczym zespole Münchhausena. To zaburzenie z pogranicza psychologii i pediatrii, w którym opiekun (najczęściej matka) wyolbrzymia, zmyśla, a nawet wywołuje dolegliwości u swojego dziecka, byle tylko zapewnić mu jak najwięcej uwagi i opieki.
Do typowych objawów zastępczego zespołu Münchhausena należą:
- Choroba dziecka jest przewlekła, rzadka, a przede wszystkim długotrwała,
- Objawy u dziecka znikają, gdy tylko rodzice (lub rodzic) znikną z pola widzenia,
- Rodzic jest nienaturalnie związany z dzieckiem i ma wiedzę medyczną,
- Rodzic systematycznie domaga się kolejnych badań dla dziecka,
- Objawy choroby są podejrzane i nieproporcjonalnie „się nasilają” po ujemnych wynikach badań.
🎓 Ciekawostka: W zastępczym zespole Münchhausena chodzi o poważne krzywdzenie dziecka, które nierzadko kończy się tragicznie, czyli śmiercią dziecka!
Jakie zachowanie definiuje patologicznego kłamcę? Pragnienie podziwu i/lub współczucia!
Neurobiolodzy z Bostonu badali, co dzieje się w mózgu podczas chronicznego kłamania. Doszli do wniosku, że „im więcej nieprawd człowiek powie, tym łatwiejsze będzie dla niego każde kolejne kłamstwo”.
Poniższe cechy patologicznego kłamania zaobserwowali specjaliści od psychologii behawioralnej, można je więc traktować jako swego rodzaju „instrukcję” zachowania chronicznego kłamcy.
Wygląda na to, że kłamstwa nie przynoszą konkretnej korzyści!
Większość ludzi ucieka się do kłamstwa, gdy chce uniknąć nieprzyjemności albo oszczędzić uczucia bliskiej osoby (tzw. kłamstwo z litości). Patologiczny kłamca opowiada jednak historie i nieprawdy, które często nie dają mu żadnej „namacalnej” korzyści.
🗣️ Psychiatrzy dodają: Przyjaciele i rodzina kłamcy są bardzo sfrustrowani, ponieważ ich bliski ewidentnie kłamie, nie mając z tego żadnej korzyści.
Historie są dramatyczne i pełne zaskakujących szczegółów!
Zmyślenia, którymi patologiczni kłamcy olśniewają otoczenie, są dramatyczne, kwieciste, skomplikowane i pełne najróżniejszych szczegółów (np. kolor ubrań przechodniów, kolor samochodu, pogoda czy wygląd sklepu).
🎓 Ciekawostka: Patologiczni kłamcy często mają obsesję na punkcie kolorów. Jeśli usłyszysz, jak ktoś opowiada historię, w której uderzająco często wspomina barwę różnych drugorzędnych przedmiotów, miej się na baczności!
Choć opowieść bywa przesadzona, chroniczny kłamca jest zwykle bardzo przekonujący!
Kłamca nie byłby dobrym kłamcą, gdyby nie potrafił przekonać otoczenia o prawdziwości swoich twierdzeń! Poza tym nie brakuje mu pewnej „przebiegłości”, gdy sprawdza, jak daleko może się posunąć. Na ile słuchacze są skłonni mu uwierzyć.
💡 Wskazówka: Szczęście nie jest czymś oczywistym. Nasz artykuł zdradzi ci 11 sposobów, jak być szczęśliwym.
Często chęć otoczenia, by ufać kłamcy, jest niezwykle silna.
🗣️ Psycholodzy dodają: Odbiorca opowieści kłamcy ma z tyłu głowy ostrzegawczy głosik, który mówi mu, że coś jest nie tak. Ten „chochlik” mówi jednak zbyt cicho, dlatego tak często go nie słyszymy. Albo nie chcemy go słyszeć. Tak czy inaczej, połowa winy spada na nas, bo gdyby kłamca nie miał „publiczności”, nie miałby komu ani po co kłamać.
Patologiczny kłamca zwykle przedstawia się jako bohater lub ofiara!
Chroniczni kłamcy najczęściej wybierają jeden z dwóch wariantów historii:
- Opisują sytuację tak, by wyjść z niej na bohaterów (czyli tych, którzy wszystko rozwiązali, pospieszyli z pomocą, podali pomocną dłoń i wymyślili rozwiązanie),
- Opisują sytuację tak, by wynikało z niej, że stali się ofiarami (czyli że niczemu nie są winni, wszystko to spisek, ktoś coś zepsuł, a oni po prostu się w to wplątali).
Patologiczni kłamcy to mistrzowscy artyści: są komunikatywni i potrafią manipulować ludźmi. Często budują zdania i dialogi tak, by zmanipulować rozmówcę lub go szantażować. Dla ciekawości możesz przeczytać też artykuł o zdaniach i taktykach manipulatorów. Nie brakuje im oryginalności i kreatywności, z jaką wymyślają swoje fantazje. Do tego myślą niezwykle szybko, a kłamiąc, nie robią żadnych przerw, nie jąkają się i nie unikają kontaktu wzrokowego.
💡 Wskazówka: Skorzystaj z informacji w naszym artykule i stwórz własną hierarchię wartości i celów życiowych!
Wierzą we własne kłamstwa!
Samooszukiwanie się jest typowe dla notorycznych kłamców. Potrafią powtarzać kłamstwo tak długo, aż dojdą do przekonania, że w gruncie rzeczy mówili prawdę.
🗣️ Psychiatrzy dodają: Kłamstwo notorycznego kłamcy zwykle mieści się gdzieś między prawdą a nieprawdą, ewentualnie między samooszukiwaniem się a kłamstwem.
🎓 Ciekawostka: Gdy zadasz patologicznemu kłamcy pytanie, będzie dużo mówił, ale konkretnej odpowiedzi się nie doczekasz.
Przydatna dygresja, czym są tzw. białe kłamstwa i czym różnią się od kłamstw notorycznych?
Większość ludzi od czasu do czasu nie mówi prawdy. Badania wykazały, że przeciętny człowiek wypowiada 1,65 kłamstwa dziennie. W przytłaczającej większości przypadków chodzi jednak o tzw. białe kłamstwa.
Co je wyróżnia?
- Są okazjonalne,
- Są nieszkodliwe,
- Nie są wypowiadane z zamiarem wyrządzenia krzywdy,
- Wręcz przeciwnie, mają oszczędzić uczucia odbiorcy,
- Człowiek próbuje za ich pomocą wybrnąć z kłopotu.
Piękne przykłady białych kłamstw:
- „Szefie, strasznie boli mnie dziś głowa. Nie przyjdę na to spotkanie!”
- „Tak, ten rachunek za telefon już zapłaciłem/zapłaciłam!”
- „W drodze do pracy złapałem/złapałam gumę w rowerze, dlatego będę pół godziny później!”
Natomiast kłamstwa notorycznych kłamców:
- Są częste i „kompulsywne”,
- Są wypowiadane bez wyraźnego powodu czy perspektywy korzyści,
- Mają sprawić, by mówiący wyglądał na bohatera lub ofiarę,
- Nie ustają nawet wtedy, gdy otoczenie je „przejrzy”,
Przykłady patologicznych kłamstw:
- Tworzenie fałszywej historii (kłamca twierdzi np., że odwiedził kraje, w których nigdy w życiu nie był),
- Kłamca twierdzi, że cierpi na poważną chorobę (choć żadnej nie ma),
- Kłamca kłamie, by zaimponować otoczeniu (np. twierdzi, że jest spokrewniony ze sławną osobą).
💡 Wskazówka: Chroniczne kłamanie należy do cech negatywnych. Pomóż kłamcy rozwijać jego pozytywne strony!
Jak wejść do głowy patologicznego kłamcy i odkryć, o co mu chodzi? Bądź cichym obserwatorem!
W internecie natrafisz na dyskusje na temat „jak zdemaskować psychopatę”, jednak w przypadku patologicznych kłamców to dość poważna (i często przesadzona) etykieta.
💡 Wskazówka: Czy twój szef jest psychopatą? Sprawdź to w naszym artykule!
Większość notorycznych kłamców jest po prostu bardzo nieszczęśliwa i dręczy ich myśl, że ich życie jest nic niewarte. Przeraża ich wizja, że ktoś „zajrzy pod pokrywkę ich nieciekawej egzystencji” i odkryje, że są do niczego. Dlatego kompulsywnie fantazjują i wymyślają historie, które ożywiłyby ich nudę.
🗣️ Psycholodzy radzą: Jeśli postępowanie patologicznego kłamcy bezpośrednio cię nie krzywdzi i nie stawia cię w nieprzyjemnych sytuacjach (np. z lekarzami, nauczycielami twoich dzieci, przełożonymi), nie wyładowuj na nim złości. Kłamca sam w sobie jest wystarczająco ukarany samooszukiwaniem się, rozpaczą, nieszczęściem i problemami z własną tożsamością.
Uświadom sobie jedno: patologiczny kłamca nigdy w życiu nie zaznaje spokoju. Musi być nieustannie czujny, zaprząta sobie głowę wymyślaniem fantasmagorycznych historii, i nie tylko: musi się też bardzo starać, by były atrakcyjne dla słuchaczy i dało się w nie uwierzyć. Jeśli pytasz mnie o zdanie, to niezła harówka.
Strona internetowa healthline.com podaje kilka rad, jak zachowywać się podczas rozmowy z patologicznym kłamcą:
- Nie trać nerwów = nie pozwól, by opanował cię gniew,
- Spodziewaj się wypierania = kłamca w naturalny sposób będzie próbował przykryć jedno kłamstwo kolejnym,
- Nie bądź zszokowany, gdy padną oskarżenia = kłamca spróbuje „wywinąć się” z sytuacji, zrzucając winę na ciebie,
- Stale przypominaj sobie, że kłamstwo nigdy nie jest wymierzone w ciebie = patologiczny kłamca kłamie, bo ma do tego kompulsywną potrzebę, często uwarunkowaną biologicznie; nie chodzi o niechęć do ciebie,
- Wspieraj = patologiczne kłamanie to oficjalnie uznana choroba, staraj się więc nie wyrzucać kłamcom, że są chorzy; prawdziwa przyjaźń pomaga cierpiącemu pogodzić się z rzeczywistością,
- Nie angażuj się = gdy przyłapiesz kłamcę na kłamstwie, nie poddawaj go upokarzającemu przesłuchaniu ani nie konfrontuj się z nim zbyt ostro; lepiej wyjdź z pomieszczenia, mówiąc, że w tej rozmowie nie zamierzasz uczestniczyć,
- Zaproponuj wizytę u lekarza = bez kpin i docinków zaproponuj kłamcy wizyty u psychologa lub psychiatry; obiecaj zrozumienie i wsparcie i cierpliwie znoś jego początkową niechęć do leczenia. Wspomnij, że sensowna rozmowa ze specjalistą wiele pomoże.
Dlaczego zdemaskowanie patologicznego kłamcy jest trudne, a wręcz niemożliwe?
Chronicznemu kłamaniu towarzyszy szereg powiązanych zjawisk. Do najważniejszych należą:
- Malingering, czyli symulowanie : wyolbrzymianie objawów, wymyślanie zdarzeń, które nigdy nie miały miejsca, np.:
- Fałszywe oskarżenia o wykorzystywanie seksualne,
- Symulowanie objawów poważnych chorób (często z wykorzystaniem wiedzy zdobytej w internecie),
- Samookaleczanie (w dążeniu do uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności).
- Zespół Gansera: osoba cierpiąca świadomie zachowuje się tak, jakby miała poważne zaburzenie psychiczne (np. schizofrenię); celem jest zwrócenie na siebie uwagi i uzyskanie pocieszenia, współczucia i opieki, jakie tradycyjnie okazuje się osobom naprawdę chorym.
🎓 Ciekawostka: Osoby z zespołem Gansera są gotowe poddać się nawet bardzo bolesnym badaniom, byle tylko zyskać troskę.
- Konfabulacja: prawdziwe wspomnienia zostają u danej osoby zastąpione całkowicie absurdalnymi, barwnymi wyobrażeniami. Tzw. zastępowanie „nudnych” wspomnień znacznie bardziej olśniewającymi.
Zjawiska te tworzą razem swego rodzaju barierę, której często nie są w stanie pokonać nawet doświadczeni psychiatrzy.
🗣️ Dr Charles Dike dodaje ponadto: W przeciwieństwie do oszustów u patologicznych kłamców nie chodzi o celowe kłamstwa mające wyrządzić krzywdę, lecz raczej o silne przekonanie, które jest fałszywe. U notorycznych kłamców często obserwujemy zaburzone postrzeganie różnicy między faktami a fikcją.
💡 Wskazówka: Patologiczny kłamca, aby poradzić sobie ze swoim problemem, musi znaleźć właściwą motywację wewnętrzną. Pomóż mu w poszukiwaniach!
Do powyższego dodajmy jeszcze fakt, że istnieje zasadnicza różnica między kompulsywnym a patologicznym kłamaniem. Jaka?
Kompulsywny kłamca
Kompulsywni (nałogowi) kłamcy mają skłonność do upiększania swoich opowieści. Przekazują historie tak, jak według nich powinny zostać usłyszane.
Gdy zapytasz kompulsywnego kłamcę o coś, prawdopodobnie odpowie mniej więcej tak: „Wiesz, bardzo dobrze robisz, że pytasz mnie o zdanie! Wiedziałeś, że radzi się mnie nawet prezydent republiki?”
Kompulsywni kłamcy są naprawdę dobrzy w swoim „fachu”, mimo to wciąż mają mglistą świadomość, że to, co mówią, nie do końca jest prawdą.
Patologiczny kłamca
Ten posuwa się jeszcze znacznie dalej.
🗣️ Psychiatrzy wyjaśniają: Patologiczny kłamca kłamie dalej nawet wtedy, gdy zorientuje się, że wiesz, że kłamie.
U patologicznych kłamców jeszcze trudniej przejrzeć ich działania, ponieważ z jakiegoś powodu kłamią bez perspektywy zysku. Po prostu mają do tego predyspozycje, przynajmniej tak wynika z badania opublikowanego w British Journal of Psychiatry, w którym lekarze przez długi czas skanowali mózgi patologicznych kłamców i w końcu odkryli, że wykazują one przyrost istoty białej w korze przedczołowej. Najwyraźniej pomaga im to w poznawczej zdolności do kłamania, i to w dodatku w imponującym tempie.
💡 Wskazówka: Wspólne mieszkanie z partnerem, który jest patologicznym kłamcą, może być trudne. Upewnij się, że jesteś na to gotowy!
Jaki jest więc wniosek z artykułu? Rozwiązanie znajdziesz w ostatnim rozdziale!
Patologicznego kłamcy nie da się skutecznie zdemaskować ani wyleczyć. Pozostaje się dostosować!
Sesje terapeutyczne, wizyty u psychiatry, badania funkcji somatycznych, EEG: przez to wszystko patologiczny kłamca może przejść z większym lub mniejszym powodzeniem.
Jeśli przyzna przed sobą i otoczeniem, że to zaburzenie go dotyczy, połowa sukcesu jest już za nim. Wreszcie jest gotowy, by zacząć z nim walczyć. Nie po to, by się go pozbyć, bo to prawie niemożliwe, ale by nauczyć się z nim żyć. W ten proces muszą się zaangażować także bliscy osoby cierpiącej, ponieważ od ich reakcji zależy, jak rozwinie się zachowanie kłamcy.
Nie dam ci sprawdzonej instrukcji, jak zdemaskować patologicznego kłamcę, bo taka po prostu nie istnieje. Mogę jednak podać ci listę kilku „znaków rozpoznawczych”, które powinny pomóc ci przyłapać potencjalnego kłamcę:
- Chroniczne kłamanie rozwija się u nich już w dzieciństwie (gdy każdą nieprzyjemność wolą „przykryć” kłamstwem), są w tym mistrzami, których niełatwo przechytrzyć,
- Chodzi o zły nawyk, a nie o manipulację. (Nie są socjopatami.),
- Sprawdzaj, czy opowieść danej osoby jest zawsze spójna. (Czy nie zmienia historii przy różnych gościach?),
- Obserwuj, jak często kłamie. (Patologiczny kłamca kłamie bez przerwy, sprawdzaj go banalnymi pytaniami, np. Co było wczoraj na obiad?),
- Obserwuj, jak ta osoba się zachowuje, gdy przyłapiesz ją na kłamstwie. (Przyjmuje postawę obronną? Szybko przykrywa pierwsze kłamstwo drugim? Przechodzi do kontrataku?).
- Spróbuj kłamcę pochwalić i dodać mu otuchy. (Jeśli dostrzeżesz radość w jego oczach i skłonność do lekkiego ograniczenia kłamstw, od razu wszystko będzie jasne).
🎓 Ciekawostka: Złość i agresja po przyłapaniu na kłamstwie nie są skierowane przeciwko osobie, która dokonała „odkrycia”. To jedynie biologiczny skutek „nieudanego manewru”, który można porównać do zapędzenia ofiary w kąt przez drapieżnika. Ostatnią deską ratunku jest dla kłamcy kontratak, w przeciwnym razie czuje się jak „baranek, który dobrowolnie idzie na rzeź”.
💡 Wskazówka: Ważne jest, by patologiczny kłamca miał swoje rutynowe nawyki, które pomogą mu skupić się na czymś innym niż kłamanie. Droga do wyleczenia jest długa i wyboista. Pierwszym etapem jest uświadomienie sobie problemu. Potem musi nastąpić codzienna infrapenalita (pilnowanie samego siebie i dyscyplina). To jak z narkotykami. Droga jest wyboista, ale człowiek może się zmienić, choć to walka! Jeśli zdałeś sobie sprawę, że masz problem z chronicznym kłamaniem, możesz zacząć sam, ale nie bój się też poszukać pomocy specjalisty.
