Na zasady savoir-vivre i etykietę patrzy się różnie. Jednym wydają się przestarzałe i niepotrzebnie sztywne, inni uważają, że istnieją po to, by pomagać nam w trudniejszych sytuacjach towarzyskich. Faktem jest, że właściwym zachowaniem możesz oczarować, przekonać kobietę, by poszła z tobą na drugą randkę, albo zjednać sobie przełożonego, by zaproponował ci wymarzone stanowisko.
Bez względu na to, jaka jest twoja motywacja wewnętrzna, gdy nauczysz się zachowywać zgodnie z zasadami dobrego wychowania, nigdy nikogo nie urazisz, a ludzie będą się przy tobie dobrze czuć. Sprawdźmy więc, z czego te zasady wynikają i jak łatwo je zapamiętać i stosować w praktyce.
Spis treści
Z czego wynikają zasady dobrego wychowania?
Podstawa wszystkich zasad jest prosta: w towarzystwie nie jesteśmy sobie równi. Na pierwszy rzut oka może to brzmieć niesympatycznie w czasach, gdy staramy się promować równouprawnienie, ale w rzeczywistości różnice między nami istnieją. Starsi mają więcej doświadczenia i zasługują na większy szacunek. Przełożeni dźwigają na swoich barkach większą odpowiedzialność. A kobiety są towarzysko ważniejsze od mężczyzn.
Te trzy relacje są podstawą wszystkich zasad dobrego wychowania. Starsi mają pierwszeństwo przed młodszymi, przełożeni przed podwładnymi, a kobiety przed mężczyznami. Czasem może się zdarzyć, że spotykają się starszy mężczyzna i młodsza kobieta albo nie wiadomo, czyja pozycja jest ważniejsza. Wtedy kieruj się wyczuciem: jeśli mężczyzna jest wyraźnie starszy, uznaj go za osobę ważniejszą towarzysko, a jeśli są w zbliżonym wieku, pierwszeństwo ma kobieta.
Zasady savoir-vivre przy spotkaniu
Skoro podstawowe relacje towarzyskie są jasne, jak stosować je przy pierwszym spotkaniu?
- Powitanie
Jako pierwsza zawsze wita się osoba mniej ważna towarzysko z osobą ważniejszą. Na randce mężczyzna pierwszy wita kobietę. Na rozmowie kwalifikacyjnej pierwszy wita się kandydat ubiegający się o stanowisko.
Bez względu na pozycję towarzyską pierwszy zawsze wita się ten, kto wchodzi do pomieszczenia, w którym są ludzie.
- Podawanie ręki
Z podawaniem ręki jest dokładnie odwrotnie niż z powitaniem. To osoba ważniejsza towarzysko decyduje, czy chce podać drugiej osobie rękę, czy nie.
Oznacza to, że jeśli na randce podajecie sobie ręce, pierwsza wyciąga ją kobieta, a na rozmowie kwalifikacyjnej rękę podaje osoba prowadząca rozmowę.
- Przedstawianie
Jeśli przypadnie ci zaszczyt przedstawiania kogoś, pamiętaj, że to osoba ważniejsza towarzysko ma najpierw wiedzieć, z kim ma do czynienia. Dlatego jako pierwszą przedstawiasz osobę mniej ważną. Wyobraź sobie królewską audiencję: mistrz ceremonii zawsze podaje królowi nazwiska mniej ważnych gości.
Jeśli więc idziesz z przyjaciółmi i spotykasz swoich rodziców, najpierw przedstawiasz przyjaciół, a potem rodziców. Tak samo, gdy idziesz z przyjaciółmi i spotykasz przełożonego, najpierw przedstawiasz przyjaciół. Ale jeśli idziesz z mamą i spotykasz przełożonego, najpierw przedstaw jego, a dopiero potem mamę (chyba że mama jest wyjątkowo młoda, a twój przełożony w wyjątkowo podeszłym wieku).
- Proponowanie przejścia na „ty”
Przejście na „ty” również proponuje osoba ważniejsza towarzysko osobie mniej ważnej, bo musi mieć możliwość zdecydowania, czy tego chce. Zgodnie z zasadami etykiety oznacza to, że proponuje je kobieta mężczyźnie, przełożony podwładnemu lub starszy młodszemu.
A potem pamiętaj tylko, z kim jesteś już na „ty”, a z kim nie.
Jak prawidłowo chodzić
Także podczas chodzenia zwracaj uwagę na to, kto jest ważniejszy towarzysko i o czyje bezpieczeństwo trzeba bardziej dbać.
- Chodzenie po chodniku
W typowej sytuacji, gdy idą dwie osoby, osoba ważniejsza towarzysko powinna iść po prawej stronie.
Jeśli więc idzie para, mężczyzna powinien mieć kobietę po swojej prawej ręce. Ale tylko wtedy, gdy droga jest bezpieczna i bez przeszkód. Jeśli po prawej stronie jeżdżą samochody, oczywiście idzie tam mężczyzna, by móc chronić kobietę. Nie pozwól też kobiecie przechodzić pod rusztowaniem, z którego coś mogłoby na nią spaść, ani tam, gdzie są nierówności.
- Chodzenie po schodach
Na schodach osoba mniej ważna towarzysko znów musi dbać o bezpieczeństwo osoby ważniejszej. Oznacza to prostą zasadę: mężczyzna, osoba młodsza lub podwładny zawsze idzie po schodach niżej. A i tak nie wolno mu zaglądać kobiecie pod spódnicę.
Ta zasada to trochę wariacja na temat powiedzonka „do góry nie poleci, a na dole go znajdziemy”, z tą różnicą, że mężczyzna idzie niżej po to, by kobieta nie zdążyła nawet zacząć spadać, a on mógł ją od razu złapać.
Jak prawidłowo zachowywać się w restauracji
W restauracji również obowiązują podstawy dobrego wychowania oparte na tych samych zasadach. Osoba mniej ważna towarzysko jest do usług osoby ważniejszej.
Jak więc według zasad etykiety dla mężczyzn powinna wyglądać idealna randka?
- Mężczyzna pomaga kobiecie usiąść i dolewa wina
Po wejściu do restauracji mężczyzna może pomóc kobiecie zdjąć płaszcz, a potem pomóc jej usiąść. Zwłaszcza gdy krzesła są większe lub cięższe. Ten manewr wymaga jednak trochę wprawy, bo nie chcesz uderzyć kobiety krzesłem w kolana. Jeśli zamówicie wino, mężczyzna musi dbać o to, by kobieta zawsze miała pełny kieliszek.
- Mężczyzna wybiera podobne danie co kobieta i składa zamówienie
Jeszcze przed zamówieniem powinniście porozmawiać o tym, kto co zje, a mężczyzna powinien dopasować swój wybór do tego, co wybrała kobieta. Nie powinno się zdarzyć, że kobieta zamówi tylko zdrowy sernik, a potem patrzy, jak jej towarzysz pochłania przystawkę i danie główne. Gdy już wybiorą, mężczyzna powinien złożyć zamówienie u kelnera za oboje.
- Pierwsza zaczyna jeść kobieta
Gdy podadzą jedzenie, pierwsza powinna zacząć jeść kobieta. Randka, na której mężczyzna rzuca się na jedzenie i ma w sobie pół porcji, zanim kobieta w ogóle podniesie widelec, nie może się dobrze skończyć.
Jak kulturalnie zachowywać się w gościach
W gościach najważniejszą osobą jest gospodyni, bez względu na wiek czy pozycję.
- Nie przychodź bez zapowiedzi
Nigdy nie odwiedzaj nikogo, nie dając mu wcześniej znać. Tobie też nie spodobałoby się, gdyby ktoś niespodziewanie zjawił się u ciebie. Gospodarz musi mieć dość czasu i przestrzeni, by przygotować się na wizytę.
- Przyjdź w gości 10 minut później
Gdy już umówisz się na wizytę, przyjdź kilka minut później. Komu się nie zdarzyło biegać po domu do ostatniej chwili, sprzątać ostatnie rzeczy i szykować poczęstunek? Nie stresuj gospodarza, przychodząc wcześniej, niż się umówiliście. Wręcz przeciwnie, daj mu jeszcze kilka minut zapasu na wypadek, gdyby ich potrzebował.
- W gości trzeba coś przynieść
Nie możesz przyjść w gości z pustymi rękami. Weź ze sobą butelkę wina albo kwiaty dla gospodyni. Jeśli ktoś przyjdzie w gości do ciebie i przyniesie butelkę alkoholu, twoim obowiązkiem jest ją otworzyć, chyba że masz coś równie dobrej lub lepszej jakości.
- Przyjęcie rozpoczyna gospodyni, kończy gość
Jeśli chodzi o bardziej uroczystą wizytę, która obejmuje także posiłek, według zasad etykiety przy stole przyjęcie zawsze rozpoczyna gospodyni. W tym momencie jest ona osobą najważniejszą towarzysko, więc to ona powinna pierwsza zacząć jeść.
Zakończenie przyjęcia i powrót do domu zależą od gościa. Musisz wyczuć, kiedy jest najlepszy moment, by zakończyć wizytę. Na pewno nie możesz czekać, aż gospodarze zaczną ziewać, ani tym bardziej zostać tak długo, że ktoś będzie musiał poprosić cię, żebyś poszedł do domu.
Co włożyć na siebie
Strój zawsze musisz dopasować do okazji. Twoim obowiązkiem jest dowiedzieć się, jaki charakter ma wydarzenie, by nie przyjść ubranym ani poniżej, ani powyżej poziomu pozostałych.
- Strój zgodny z zaproszeniem
Jeśli to wydarzenie, na które rozsyła się zaproszenia z określonym dress code’em, bezwzględnie trzeba go przestrzegać. Na wydarzenie oznaczone jako black tie absolutnie niedopuszczalne jest przyjście w dżinsach. Kobiety muszą dopasować strój do mężczyzny. Jeśli więc na zaproszeniu podano black tie dla mężczyzn, kobieta powinna przyjść w długiej sukni wieczorowej.
- Czyste buty
To oczywiste, że ubranie powinno być czyste i wyprasowane. Taką samą uwagę poświęć butom. Żaden smoking nie pomoże ci zrobić dobrego wrażenia, jeśli twoje buty będą wyglądać, jakbyś przeszedł przez błotniste pole. Na randkę w brudnych butach też nie możesz pójść.
- Perfumy tylko delikatnie
Używanie perfum jest dziś czymś oczywistym, ale trzeba też uważać, by nie było ich za dużo. Jeśli ludzie czują twoją wodę kolońską przez cały tramwaj, coś zrobiłeś źle.
Nowe zasady na nowe czasy
Wszystkie opisane zasady dobrego wychowania obowiązują od stuleci. Towarzyski katechizm spisano już na początku XX wieku. Niektóre sytuacje towarzyskie jednak się zmieniły i warto uzupełnić tradycyjne zasady o kilka nowych.
- Odłóż telefon komórkowy
Gdy się z kimś spotykasz, i tym razem nie ma znaczenia, czy to osoba mniej czy bardziej ważna towarzysko, odłóż telefon. Wyłącz dzwonek i nie kładź go na stole. Niewiele spraw jest tak pilnych, że musisz odpowiedzieć naprawdę natychmiast.
Jeśli nie będziesz ciągle trzymać telefonu w ręce, masz szansę nawiązać z ludźmi wartościowe rozmowy.
- Nie przekazuj ważnych spraw SMS-em
Chcesz rozstać się z kobietą, którą poderwałeś na swoje dobre maniery, albo odejść z pracy, którą dostałeś, bo twojemu przełożonemu spodobało się twoje zachowanie? Nie rób tego SMS-em ani mailem. Są sprawy, które nawet dziś należy załatwić osobiście.
- Nie przekazuj spraw przez media społecznościowe
Nie przekazuj sobie osobistych spraw w mediach społecznościowych, gdzie wiadomość widzą wszyscy. Szczególnie jeśli chodzi o coś osobistego lub negatywnego. Cokolwiek piszesz, sprawdź kilka razy, kto dostanie twoją wiadomość. Zobacz na przykład, czy mail nie ma dodatkowych odbiorców w kopii.
- Nie pisz tego, czego nie powiedziałbyś osobiście
Podstawowa zasada dobrego wychowania w internecie brzmi: „Jeśli nie powiedziałbyś czegoś osobiście, to tego nie pisz”. Łatwo jest być odważnym przed ekranem komputera. Ale po drugiej stronie są ludzie. Jeśli nie powiedziałbyś im tego prosto w oczy, nie powinno to też zostać napisane.
💡 Wskazówka: Jeśli artykuł cię zainteresował, możesz przeczytać także o tym, jak złożyć poszetkę do marynarki albo o najlepszych grach integracyjnych.
Zasady dobrego wychowania na świecie
To, co w jednej kulturze uchodzi za uprzejme, w innym miejscu na świecie może wywołać poruszenie, a nawet obrazić, albo co najmniej wydać się dziwaczne. Najpierw trochę poważnie: jak tego uniknąć? Prosty trik, z którego możesz skorzystać, gdy znajdziesz się w obcej kulturze i nie masz pewności, to rozglądać się wokół i starać się naśladować innych. Drugi trik to zacząć rozmowę na ten temat. W ten sposób dobrze wypełnisz czas z nowymi przyjaciółmi, na pewno będziesz się dobrze bawić, a do tego dowiesz się dokładnie tego, czego potrzebujesz.
A teraz trochę lżej: jakie zasady dobrego wychowania na świecie mogą ci się wydać dziwne lub zabawne?
- Afganistan: Chleb, który spadnie na ziemię, podnosi się i najpierw całuje.
- Chile: Chilijczycy zawsze używają sztućców. Dotykanie rękami jakiejkolwiek części jedzenia jest niestosowne.
- Chiny: W Chinach gospodarz pozna, że jedzenie ci smakowało, gdy zrobisz bałagan wokół stołu. To, że zostawisz na talerzu tylko kawałek jedzenia, pokazuje, że jesteś syty i najedzony, ale nie może to być ryż. Beknięcie to kolejny sposób na pochwalenie gospodarza za posiłek i nie jest uważane za nieuprzejme.
- Egipt: Jeśli szklanka jest wypełniona mniej niż do połowy, trzeba ją dopełnić, ale powinieneś poczekać, aż ktoś inny dopełni twoją szklankę, a ty w razie potrzeby dopełnisz szklankę sąsiada. Jeśli sąsiad zapomni dopełnić twoją szklankę, możesz dać mu do zrozumienia, że trzeba ją dopełnić, dolewając jemu. Nigdy jednak nie jest dopuszczalne, by nalewać samemu sobie.
- Etiopia: Etiopczycy uważają za marnotrawstwo jedzenie sztućcami lub z więcej niż jednego talerza dla grupy. Biesiadnicy dzielą się więc posiłkiem i zawsze jedzą prawą ręką. W niektórych częściach Etiopii praktykuje się tradycję zwaną „gursha”, podczas której ludzie karmią się nawzajem.
- Francja: Francuzi nigdy nie jedzą chleba jako przystawki. Zamiast tego je się go razem z posiłkiem i używa jako sztućca do nabierania jedzenia z talerza do ust. Chleb kładzie się nawet bezpośrednio na stole, tak jak kładzie się nóż czy widelec.
- Japonia: Siorbanie, zwykle przy jedzeniu makaronu lub zupy, jest wyrazem uznania dla kucharza. W Japonii obowiązuje zasada, że im głośniej siorbiesz, tym bardziej ci smakuje.
- Meksyk: Tacos jedz wyłącznie rękami. Jedzenie taco widelcem i nożem uważa się za głupie i snobistyczne. Uprzejmie jest jeść je rękami.
- Bliski Wschód: W krajach Bliskiego Wschodu, ale także w Indiach i niektórych częściach Afryki powszechne jest jedzenie ręką, ale upewnij się, że to prawa ręka, ponieważ lewa uchodzi za brudną i przeznaczoną do higieny.
- Rosja: Zaproponowanie komuś drinka jest oznaką zaufania i przyjaźni, dlatego zawsze powinieneś go przyjąć. Co więcej, wódkę pije się zawsze czystą. Dodanie jakiegokolwiek innego napoju, soku czy wody gazowanej, a nawet lodu, uważa się za zanieczyszczenie czystości wódki. Jedynym wyjątkiem jest piwo, które po zmieszaniu z wódką tworzy napój zwany „jorsz”.
